گذری برتمئن باستانی مصر

رود نیل از کوه ها ، بلندی ها ، و از سرچشمه های افریقای مرکزی ، شکل گرفته است . مسافتی بالغ بر 6000 کیلومتر ، یعنی طولی برابر با 1/7 ( یک هفتم ) محیط کره زمین طی کرده ، و چون ماری رقصان و افسونگر ، سرزمین های وسیعی را شکافته ، تا به دریای مدیترانه منتهی گردد . از نظر مصریان باستان ، این رود همواره موهبتی آسمانی محسوب و جنبه ای حیاتی داشت. این رود شاهرگ کلیه جوامعی را تشکیل میداد ، که درکرانه های آن پراکنده بودند . تمدن مصر کهن ، ثمره همین رود بود . درکرانه های نیل ، درسمت شرق و غرب آن ، در باندی به پهنای 20 کیلومتر و دربرخی اراضی 2 تا 3 کیلومتر ، زمینی حاصلخیز شکل گرفت که به انسانها اجازه میداد از بزرگترین نعمتها درکنار این رود برخوردار و از برکت آن بهره جویی کنند . یکی از بزرگترین آن نعمتها تمدنی بود طلایی که در سپیده دم شکوفایی تاریخ بشریت بظهور رسید . همطراز با تمدن مصر باستان ، تمدنهای بین النهرین شکل گرفتند ، که حیطه نفوذ آنها کرانه های رودهای دجله و فرات بودند .
اما چرا تمدنهای بین النهرین ، میراثی ببزرگی مصر باستان بجا نگذاردند را باید در عدم اعتقاد آنها به مومیایی کردن بدن ، استحکامات آرامگاهها ، و اشکال دیگری از باورها که به دنیای پس از مرگ داشتند ، دید . میراثی که بین النهرینی ها بجا گذاردند ، درمقایسه با انسجام میراث مصریان ، تقریبا" 99 در صد ، ازبین رفته هستند . اما باید دانست که ماشین بخار ، لکوموتیو ، هواپیما ، و همین خودرویی که سوار آن میشویم ، ریشه در ابداعات بین النهرینی ها دارند. آنها به برتری آهن نسبت به مفرغ پی بردند . تکامل و طلایه ای ، که بربنیان کشف آهن ، چرخ و ارابه ، روی داد ، مدیون بین النهرینی ها میباشند . خط و حروف الفبای صوتی که درجمیع کشورهای جهان مرسوم است ، نیز از ابداعات بین النهرینی ها بود ، که حتی خط تصویری هیراگلیف را هم تحت الشعاع قرار داد . اما اینجا قصد ما بیشتر پرداختن به تاریخ مصر است و در فرصتی دیگر به میراث بین النهرین خواهیم پرداخت .
دجله و فرات را رها سازیم و مجددا" به نیل بازگردیم .
نیل متحد کننده تمام بخش های مصرعلیا و سفلی ، در فاصله ای بالغ بر 1000 کیلومتر از سرزمین های جنوبی سد کنونی اسوان گرفته ، که تا دریای مدیترانه گستردگی داشت ، بود . نیل شاهرگ حیاتی این سرزمینها و مادر همه مصریان بشمار میرفت . از نیل بعنوان بزرگراه آبی نیز استفاده میگردید که منجر به گسترش پیشرفته ترین فنون حمل و نقل و کشتی سازی شد . مصر نه فقط یکی از اولین تمدنهای باستان ، بلکه طولانیترین آنها نیز بود . این مهم ، یک علت اساسی داشت که عمدتا" به موقعییت جغرافیایی آن وابسته میشد . سرزمینی پرت و مستقل ، میان دوصحرا ، که آنرا بطرزی معجزه آسا ، از گزند و یورشهای اقوام وحشی مصون نگاه میداشت . هیچ تهدیدی - نه از جانب صحرای متروک غرب نیل ، و نه از صحرای شرق نیل ، و نه از طرف دریای سرخ - نمیتوانست سامان بخود گیرد .
جمعیت مصر ، در دره نیل ، درآن دوران ، بالغ بر 5 میلیون نفر میگردید. این ازدحام و تراکم ، نسبت به دوایر دیگر ، بسیار زیاد و دلیلی دیگر بر رشد و تکامل فنون و تکنولوژی ، و استفاده بهینه از نیل ، و بالابودن رفاه نسبی بود .
طغیان های سالانه نیل ، بطور منظم ، چون تپشی زندگی آفرین ، نبض حیات را در مصر به حرکت درمی آورد . براساس گل و لایی که طغیانها ، درکرانه های نیل باقی میگذاردند ، زمین ها را بسیار حاصلخیز میکرد . حاصلخیزترین و پررونق ترین این سرزمین ها ، نواحی دلتای نیل ، مشرف به مدیترانه میگردید ، که اولین قدرتهای بزرگ را در بطن خویش، پرورش می داد و پایتختی نیرومند را شکل و سازمان می بخشید .
________________________________________ دوره سلطنت قدیم 7500 سال قبل : دوران پیش از سلسله های معروف . کشاورزی و چوپانی اولین آثار شکوفای خود را در کرانه های حاصلخیز رود نیل بظهور میرساند . دراین دوران نظام برده داری تعمق می یافت .
6000 سال قبل : پیدایش نظام خطی هیراگلیف نیزدراین اعصار به چشم می آید. (هیراگلیف نوشتاری بود تصویری ، درمقابل نوشتار وحروف صوتی یا الفبای بین النهرینی ها)
5100 سال قبل : پیدایش سلسله های معروف ابتدایی . مه نِس ، اولین فرعون مقتدر مصر ، مصر علیا و مصر سفلی را در شمال و جنوب متحد میکند . ممفیس بعنوان پایگاه بزرگ قدرت و پایتخت دو مصر علیا و سفلی شکل گرفته و آغاز درخشش مینماید .
4700 سال قبل : رع ، خدای اصلی و مشترک همه مصریان میگردد .
4639 سال قبل : ایم هوتپ ، مهندس معمار ، دست به ساخت نخستین و قدیمی ترین هرم پله ای جهان ، به ارتفاع 60 متر، تقریبا" معادل و به بلندای یک ساختمان 20 طبقه ، برای فرعون جوسر میزند . این بنا یا مقبره ، اکنون در جیزه ، در نزدیکی ممفیس واقع میباشد. پله ای بودن هرم ، درحقیقت ، القای این فضیلت است که پله هایی به آسمان و عروج به عرش را تداعی مینماید .
4560 سال قبل : مهندس و معماری دیگر، عظیم ترین و غول آساترین ساختار بشری ، یعنی هرم خوفو یا خئوپس را ، درکنار هرم ایم هوتپ ، درجیزه میسازد . این هرم به ارتفاع 150 متر یعنی به بلندای یک ساختمان 50 طبقه ( 2،5 برابر هرم پله ای جوسر ) متشکل از 2 میلیون بلوک سنگی به ابعاد 2×1 متر مربع ، ه