سوالات عینی وکوتاه پاسخ  همراه با جواب از کتاب علوم اجتماعی پیش دانشگاهی 

سرکارخانم زهرا آذین

درس 1:جهان فرهنگی

1 جهان اجتماعی بخشی از ...................... است. جواب : جهان انسانی

2 جهانی که محصول زندگی و هر چه با اندیشه و عمل انسان پدید می آید؛مربوط به ........... است.   جواب : جهان انسانی

3 جهان انسانی به دو بخش ............. و .............. تقسیم می شود. جواب :  فردی ـ اجتماعی

4 کدام بخش از جهان انسانی به زندگی شخصی و فردی افراد بازمی گردد؟ جواب :  فردی

5 ابعاد اخلاقی،ذهنی وروانی انسان ها،مربوط به کدام بخش از جهان انسانی می شود؟ جواب :  فردی

6 بخش اجتماعی جهان انسانی،.................... را پدید می آورد. جواب :  زندگی اجتماعی

7 بخش اجتماعی جهان انسانی،چگونه هویتی دارد؟ جواب :  فرهنگی

8 نام دیگر،جهان اجتماعی،چیست؟ جواب :  جهان فرهنگی

9 چرا به بخش اجتماعی جهان انسانی،جهان فرهنگی نیز می گویند؟ جواب :  چون هویتی فرهنگی دارد.

10 شیوه ی زندگی اجتماعی انسان ها را ............ شکل می دهد. جواب :  فرهنگ

11 فرهنگ حاصل چیست؟ جواب :  آگاهی و عمل مشترک آدمیان

12 جهان فرهنگی بخشی از .................... است. جواب :  جهان انسانی

13 از بخش اجتماعی جهان انسانی با عنوان ...................... و از بخش فردی آن با عنوان ................... تعبیر می-کنند.  جواب : جهان فرهنگی ـ جهان ذهنی

14 منظور از جهان فرهنگی چیست؟ جواب :   بخش اجتماعی جهان انسانی

15 منظور از جهان ذهنی یعنی چه؟  جواب :  بخش فردی جهان انسانی

16 جهان فرهنگی در برابر ....................... قرار داده می شود. جواب :  جهان ذهنی

17 وقتی فردی درباره ی مسأله ای خاص می اندیشد،در چه محدوده ای زندگی می کند؟ جواب :  جهان فردی و ذهنی خود

18 هنگامی که فردی اندیشه ی خود را به صورت گفتاری و نوشتاری بیان می کند یا بر اساس اندیشه و تصمیم خود بادیگران رفتار می کند،به کدام جهان قدم می گذارد؟ جواب :  جهان اجتماعی و فرهنگی)

19 فرهنگ،لایه ها و سطوح .............. دارد.  جواب : مختلفی)

20 عقاید و ارزش ها مربوط به لایه های ....................... فرهنگ اند.  جواب : عمیق و بنیادین

21 لایه های عمیق و بنیادین فرهنگ،چیست؟ جواب :  عقاید و ارزش ها

22 هنجارها و رفتارها در لایه های ............... فرهنگ قرار دارند.  جواب : غیربنیادین

23 جهان ذهنی و فردی انسان ها نیز،............................... دارد. جواب :   لایه ها و سطوح مختلفی

24 هر فرد بر چه اساسی،مسایل روزمره ی خود را تفسیر می کند و درباره ی آن ها تصمیم میگیرد؟ جواب :                    بر اساس عقاید و ارزش های خود

25 بين دو بخش فردي و اجتماعي يا ذهني و فرهنگي جهان انساني،.............. وجود دارد. جواب :  تناسب و هماهنگي

26 هرفرهنگي نوعي خاص از چه مواردی را در افراد پدید می آورد؟ جواب :  عقاید و خصوصیات ذهنی

27 هرنوع............... جوياي فرهنگي متناسب با خود است. جواب :  اخلاقی

28 تمامي پديده هاي جهان هستي، ...................... نمي باشند. جواب :  محصول زندگي انسان

29 در برابر جهان انساني مي توان از جهان ديگري نام برد،كه از آن با چه عنوانی یاد می شود؟ جواب :  جهان عینی جهان انسانی          در برابر           جهان عینی )

30 جهان انساني اعم ازآن که فردي يا اجتماعي باشد،در برابر ..................... قرار دارد. جواب :  جهان عینی

31 کدام جهان،پیش از انسان وجود داشته است و مستقل از خواست و اعتبار انساني وجود دارد؟  جواب : جهان عینی

32 جهان عینی مستقل از ........................... وجود دارد. جواب :  مستقل از خواست و اعتبار انسانی

33 برخي جهان عيني را به چه چیزی محدود می کنند؟  جواب : طبیعت

34 برخي جهان عيني را به طبيعت محدود مي كنند.آن ها جهان طبيعت را دربرابر ........ قرار می دهند.  جواب : جهان انسانی

35 برخی جهان عینی محدودبه    طبیعت و جهان طبیعت   دربرابر     جهان انسانی از سه جهان   ذهنی،فرهنگی و طبیعی

36 متفكران مسلمان،جهان عيني را ...................... نيز مي نامند. جواب :  جهان تكوين

37 چه کسانی جهان عيني را جهان تكوين نيز نامیده اند وآن را به جهان طبيعت محدود نمی دانند؟   جواب : متفکران مسلمان

38 متفکران مسلمان،جهان عینی یا جهان تکوین را به کدام جهان محدود نمی دانند؟ جواب :  طبیعت

39 متفکران مسلمان،جهان عینی را به دو جهان ........... و .............. تقسیم می کنند. جواب : طبیعت  ـ فوق طبیعت

40 تقسیم جهان عینی یا تکوینی،به دو جهان طبیعت و فوق طبیعت از چه کسانی است؟ جواب :  متفکران مسلمان

41 در تعابير قرآني،از عوالم عيني و تكويني با چه عناويني یاد می شود؟ جواب :

 دنيا و آخرت،شهادت و غيب،مُلك و ملكوت و مانند آن ها

42 بين جهان ذهني،جهان فرهنگي و جهان عيني و جهان انساني .................... برقرار است. جواب :  ارتباط و پیوند

43 بين جهان هاي مختلف،.....................وجود دارد. جواب :  ارتباط و تعامل

44 درباره ی جهان هاي مختلف و چگونگي ارتباط و پيوند آن ها چند نظر متفاوت وجود دارد؟ جواب :  سه نظر

45 درباره ی جهان هاي مختلف و چگونگي ارتباط و پيوند آن ها،نظرگروه اوّل چیست؟

جواب :  جهان عيني را به جهان طبيعت محدود مي كنند.

46 از نظرگروه اوّل،کدام جهان،مهم تر از جهان ذهنی و فرهنگی است؟ جواب : جهان طبیعت

47 درباره ی جهان هاي مختلف و چگونگي ارتباط و پيوند آن ها،به نظرگروه اوّل،جهان طبیعت مهم تر از ................... و ....................... است؟ جواب : جهان ذهنی ـ جهان فرهنگی

48 نظر اوّل:جهان عینی   محدود به    طبیعت   مهم تر از    جهان های ذهنی و فرهنگی

49 از نظرگروه اوّل،ذهن افراد و فرهنگ جامعه نيز هويتي ............. و............. دارند و علوم مربوط به آن ها نظير علوم .............. است. جواب :  طبیعی ـ مادی ـ طبیعی

50 نظرگروه اوّل،درباره ی جهان هاي مختلف و چگونگي ارتباط و پيوند آن ها،در مورد تفاوت میان علوم چیست؟ جواب :

 بين علوم طبيعي،علوم انساني و اجتماعي تفاوتي واقعي قایل نيستند.

51 نظرگروه دوم،درباره ی جهان هاي مختلف و چگونگي اهمیت آن ها،چیست؟

 جواب : جهان فرهنگ را مهم تر از جهان ذهني،جهان طبيعي و عيني مي دانند.

52 گروه دوم،جهان ذهنی و فردی افراد را تابع چه عاملی می دانند؟ جواب :  تابع فرهنگ جامعه

53 این عبارت نظرکدام گروه،در مورد جهان هاي مختلف و چگونگي ارتباط و پيوند آن هاست؟

جواب : «جهان عيني و طبيعي را نيز ماده خامي مي دانند كه در معرض برداشت ها و تصرّفات مختلف فرهنگی و اجتماعی

انسان ها قرار می گیرد.» ـ  گروه دوم

54 نظرگروه سوم،در مورد جهان هاي مختلف و چگونگي ارتباط و پيوند آن ها چیست؟

جواب :  هردو جهان فرهنگي و جهان عيني را مهم و در تعامل با يك ديگر مي دانند.

55 در نگاه قرآني،جهان عيني محدود به ................. نیست.و ادراك و آگاهي نيز محدود به ......................... نمی-باشد. جواب :  جهان طبیعت ـ حیات انسانی

56 در نگاه قرآنی،عالَم چه برخوردی با جهان انسانی و فرهنگی دارد؟ جواب :  برخوردي حكيمانه و هوشمندانه

57 در نگاه قرآني جهان عيني براساس ........خداوند سبحان،رفتاري .......... با انسان و جامعه ی .... دارد. جواب : حكمت و مشيّت ـ حكيمانه ـ انسانی

58 درباره ی تعامل جهان فرهنگي و جهان عيني،قرآن کریم به این نکات توجه داشته است: جواب :

الف قایل بودن جایگاه ویژه برای جامعه و فرهنگ      پ نادیده نگرفتن جهان فردی اشخاص

ب سخن از زندگی و مرگ امت ها           ت تأکید بر مسوؤلیت افراد در قبال فرهنگ و جامعه

59 از منظر قرآن،خداوند در چه صورتی،درهاي بركات خود را به روي انسان ها مي گشايد؟ جواب :

 هرگاه انسان از اخلاقي الهي و فرهنگي توحيدي برخوردار باشد.

60 در چه صورتی زمين و آسمان از تعامل سازنده با افراد باز مي مانند و ظرفيت هاي الهي و آسماني خود را از آن ها پنهان مي كنند. جواب :  هر گاه افراد و فرهنگ جامعه هويتي مشركانه داشته باشند.

الف بازماندن تعامل سازنده زمین و آسمان ها با افراد

61 هویت مشرکانه افراد و فرهنگ جامعه:      نتیجه         ب پنهان کردن ظرفیت های الهی و آسمانی از افراد

62 بخش اجتماعی جهان انسانی ........... دارد و از آن با عنوان ............ یاد می شود. جواب : هویت فرهنگی ـ جهان فرهنگی

                                                           درس 2:فرهنگ جهانی

۱ فرهنگ ها .............. مي يابند و ............ را پشت سرمي گذارند. جواب :  تغییر ـ مراحلی

2 چه مواردی،بستررشد و تحول موجودات جهان طبیعت اند؟ جواب : تاریخ و جغرافیا

3 چه موجوداتی در جهان طبیعت،از تاريخي مشابه برخوردارند؟ جواب :  موجوداتی که هویت مشترکی دارند.

4 چرا برخی از حیوانات،تنها در محدوده ی جغرافیایی خاصی،یافت می شوند؟

جواب :  زیرا توان انطباق با شرایط محیطی ديگر را ندارند.

5 چگونه آدمی امكان سازگاري با شرايط مختلف جغرافيايي را پيدا مي كند؟

جواب :  با فعاليت هاي انساني و فرهنگي،و  تصرفاتي که در طبيعت انجام مي دهد.

6 انسان مانند حيوانات ديگر نيست تا،به طور طبيعي  بتواند با شرايط ..................... سازگار شود. جواب : جغرافیای مختلف

7 زندگي اخلاقي و فرهنگي بشردر طول ........... و در جوامع مختلف شكل ...................... . جواب : تاریخ ـ یک سانی ندارد

8 خصوصيات اخلاقي و ذهني افراد،و .............. آن ها به تناسب ............ و ارزش هايي كه دارند از هويت هاي متفاوتي برخوردار است. جواب :  فرهنگ های ـ عقاید

9 امتداد تاريخي و گستره ی جغرافيايي فرهنگ هاي گوناگون،چگونه است؟ جواب :  زندگی و تاریخ یک سانی ندارند.

10 چهار نکته در مورد امتداد تاريخي و گستره ی جغرافيايي فرهنگ هاي گوناگون: جواب :

الف برخی فرهنگ ها،عمری کوتاه داشتند.

ب بعضي از آن ها مدّتي طولاني دوام آورده و همچنان ادامه يافته اند.

پ برخي،در مناطقي محدود شكل گرفته و نتوانسته اند از مرزهاي جغرافيايي خود عبور کنند.

ت برخي ديگر،گسترش پيدا كرده و تداوم يافته اند.

ظرفيت مختلف فرهنگ ها براي جهاني شدن

11 فرهنگي كه ازمرزهاي جغرافيايي وقومي عبوركرده و درعرصه ی جهاني گسترش یابد؛چه نام دارد؟ جواب :  فرهنگ جهانی

12 برخي از فرهنگ ها ................ جهاني شدن را ندارند. جواب : ظرفیت

13 فرهنگ هايي كه ارزش ها و عقايد آن ها ناظر به قوم و منطقه ی خاصي است و نگاهي سلطه  جويانه نيزنسبت به ديگر اقوام ندارند،ظرفیت فرهنگی شان چگونه است؟ جواب : از محدوده ی قومي و منطقه ا ي خود فراتر نمي روند.

14 فرهنگي  كه به سوي جهاني شدن حركت مي كند،بر چند نوع است؟ جواب :

دو نوع     نخست: فرهنگي كه عقايد،ارزش ها و يا رفتار آن،ناظر به قوم،منطقه يا گروهي خاص است.مثل صهیونیسم

دوم:فرهنگي است كه عقايد،ارزش ها و هنجارهای آن در خدمت گروه و قوم خاصي نيست.

15 فرهنگی که ناظر به منطقه یا گروهی خاص است؛جهان را به چند منطقه  تقسیم می کند؟ جواب :  مرکزی و پیرامونی

16 منطقه ی ..............، منطقه اي است كه منطقه ی ............. را به خدمت مي گيرد. مرکزی ـ پیرامونی

17 دو نمونه از فرهنگي كه عقايد،ارزش های آن،ناظر به قوم،منطقه يا گروهي خاص است؛کدام است؟ جواب :   فرهنگ صهيونيسم بين الملل و فرهنگ سرمايه داري

18 صهيونيسم آرمان ها و ارزش هاي خود را متوجه................. مي داند و با....................... و اين جهاني خود،ديگران را در خدمت اين نژاد به كار مي گيرد.  جواب : نژاد خاصی ـ رویکرد دنیوی

19 کانون توجه فرهنگ سرمایه داری چیست؟ جواب :  ثروت و قدرت

20 فرهنگي كه تسلط يك قوم،جامعه و گروهي خاص را برديگران به دنبال مي آورد و ديگران را به ضعف و ناتواني مي كشاند؛................. یا ................. نام دارد. جواب :  فرهنگ سلطه ـ فرهنگ استکبار

21 فرهنگی که در خدمت گروه یا قوم خاصی نیست؛ گونه دوم از چه عقایدی سخن می گوید؟

 جواب : عقاید و آرمان های مشترک انسانی

22 دو ویژگی فرهنگي که شايستگي حركت به سوي يك فرهنگ واحد جهاني را دارد؛کدام اند؟

جواب : اولا،ًعقايد،آرمان ها و ارزش هاي آن،موافق با فطرت آدميان باشد.                                                                                 ثانياً هنجارها و رفتارهاي خود را نيز براساس عقاید و آرمان های خویش سازمان دهد.

23 فرهنگي كه عقايد،ارزش ها،هنجارها ورفتارهاي آن مطابق نيازهاي فطري باشد،همان .............. است. جواب : فرهنگ حق

24 فارابي جامعه اي  را كه  عقايد و ارزش هاي آن حق باشد،اما هنجارها  و رفتارهاي آن موافق با حق نباشد؛را چه       می نامد؟ جواب :  مدينه ی فاسقه

25 چه کسی جامعه اي را كه عقايد و ارزش هاي آن حق باشد،اما هنجارها  و رفتارهاي آن موافق با حق نباشد؛را مدینه  فاسقه،نامیده است؟ جواب :  فارابی

ويژگي هاي فرهنگ مطلوب جهاني

26 فرهنگ جهاني بايد دارای چه ويژگي هایی باشد؟ جواب :  ويژگي ها و ارزش هاي عام و جهان شمول

27 مهم ترين ویژگی ها و ارزش هايی که يك فرهنگ مطلوب جهاني بايد از آن ها برخوردار باشد؛کدام اند؟ جواب : حقيقت،معنويت،عدالت،حرّيت،مسووليت و عقلانيت

28 در چه صورتی فرهنگ ها نمی توانند،از حقانيت ارزش ها و عقايد خود دفاع كنند؟ جواب :

 فرهنگی که نتواند حقیقتی را برای معیار و میزانی مناسب برای سنجش عقايد و ارزش هاي مختلف داشته باشد.

29 «فرهنگ جهاني بايد بتواند به پرسش های بنیادین درباره  مرگ و زندگی انسان ها پاسخ دهد.»این عبارت بیان گر کدام یک از ویژگی ها و ارزش های فرهنگ جهانی مطلوب است؟ جواب : معنویت

30 فرهنگ مطلوب جهانی که فاقد معنویت باشد؛دو نوع گرفتاری برای افراد خواهد داشت،آن دو کدام اند؟ جواب :

الف از پاسخ به نيازهايي كه سعادت معنوي و ابدي انسان ها را تأمين كند،غافل مي مانند.

ب در صورتي كه این فرهنگ ها بسط وگسترش پيدا كنند،انسانيت را با بحران هاي روحي و رواني گرفتار مي سازند.

31 «ارزشي است كه مانع پایمال شدن حقوق انسان ها،دو قطبي شدن جهان و استضعاف و بهره كشي ظالمانه ی برخي از برخي ديگر مي شود.»این عبارت بیان گر کدام یک از ویژگی ها و ارزش های فرهنگ جهانی مطلوب است؟    جواب :             عدالت و قسط

32 چرا حرّيت و آزادي ارزشي است كه همواره در كنار و در دامان ارزش هاي ديگر،معناي خود را پيدا مي كند؟ جواب : زيرا آزادي همواره،آزادي از يك امر براي رسيدن به امري ديگر است.

33 چه مفهومی هنگامي كه در كنار ارزش هايي نظيرحقيقت،معنويت و عدالت قرار مي گيرد،معناي راستين خود را پيدا مي كند؟ جواب : حرّیت و آزادی

34 این عبارت معنای چیست؟«آزادي از قید و بندهایی است كه مانع از رسيدن آدمی به حقيقت،معنويت و حقوق انساني اش مي شوند و زمینه ی ظلم بر انسان را فراهم می سازند.»ـ جواب :   معناي راستين آزادي

35 کدام یک از ویژگی ها و ارزش های فرهنگ مطلوب جهانی،يك فرهنگ را در برابر فرهنگ هاي رقيب مقاوم مي سازند و زمينه ی گسترش فرهنگ را فراهم مي كنند؟ جواب :  مسووليت و تعهد

36 چگونه زمينه ی نفوذ و تسلط فرهنگ بيگانگان برای کشوری فراهم مي شود؟ جواب :

 با رويكردهاي تقديرگرايانه و غير مسوول و با از بين بردن قدرت مقاومت يك فرهنگ

37 فرهنگ جهاني بايد از دو سطح عقلانيت برخوردار باشد،آن دو کدام اند؟ جواب :

اول:عقلانيتي كه از جهان بيني و ارزش هاي كلان آن دفاع نمايد.

دوم: عقلانيتي كه براساس عقايد و ارزش هاي فرهنگي و با نظر به شرايط تاريخي مختلف،به نظام سازي،سازماندهي و مديريت اجتماعي بپردازد.

38 نسبیّت فرهنگی حاصل چه پدیده ای است؟ جواب :

 فرهنگی محروم از عقلانیتی که از جهان بینی و ارزش های کلان آن نتواند دفاع کند.

39 فرهنگی که نتواند،از لايه هاي بنيادين و هويتي خود دفاع كند،دچار چه پدیده ای می شود؟ جواب :  نسبیّت فرهنگی

40 این گزاره،تعریف کدام مفهوم است؟ پاورقی ص15

« به اين معني كه تمامي عقايد،ارزش ها و آرمان ها در محدوده ی فرهنگي خود باقي مي مانند؛فرهنگ ها،قياس ناپذير و درعرض يك ديگر قرارمي گيرند و امكان گفت وگوي منطقي ميان آن ها براي رسيدن به عقايد و ارزش هاي جهان شمول وجود ندارد.» ـ  جواب :  نسبیّت فرهنگی

درس3:فرهنگ جهانی 1 جهانگیری و امپراطوری

1 فرهنگ هاي بسياري از مرزهاي جغرافيايي خود عبور كرده و به سوي .................... حرکت کرده اند. جواب :  جهانی شدن

2 فارابی در گونه شناسی جوامع خود،یکی از انواع جوامع جاهلی را .................... می نامد. جواب :  مدینه ی تغلب

3 مدینه ی تغلب در گونه شناسی جوامع از دیدگاه فارابی،یکی از انواع ...................... است. جواب :  جوامع جاهلی

4 از دیدگاه فارابی،جامعه ای که سلطه بر ديگر جوامع را،ارزش اجتماعي برتر مي داند؛چه نام دارد؟ جواب :  مدینه ی تغلب

5 در گذشته ی تاريخ،چه عواملی،امپراطوري هاي بزرگ را به وجود آورده است؟ جواب :  سلطه و استكبار

6 سلطه و استکبار در گذشته ی تاریخ،.............. را به وجود آورده است. جواب :  امپراطوری های بزرگ

7 حکومت های  امپراطوري و شاهنشاهي،در گذشته؛از چه طریقی شکل می گرفتند؟

 جواب : از طریق كشورگشايي،جهان گشايي،با قدرت نظامي و حضور مستقيم سربازان پيروز

8 غلبه ی نظامي گرچه به حضور مستقيم قوم مهاجم در مناطق جغرافيايي مختلف منجر مي شود،امّا در همه ی موارد، ................................... را به دنبال نمي آورد. جواب : بسط فرهنگی قوم غالب

9  قومي كه در اثر تهاجم نظامی شكست مي خورد؛در چه صورتی می تواند بار دیگر استقلال سیاسی خود را به دست آورد؟ جواب :  با حفظ هویت فرهنگی خود و با ضعيف شدن تدريجي قدرت نظامي مهاجم

10 در چه صورتی،قومي كه در اثر تهاجم نظامی شكست خورده؛می تواند گروه مهاجم را درون فرهنگ خود،هضم نماید و آن را به خدمت گيرد؟ جواب : اگر فرهنگي غني و قوي داشته باشد.

11 ايرانيان باستان فتوحاتي فراتر از مرزهاي جغرافيايي خود داشتند،امّا جهان گشايي آنان به ...................آنان منجر نشد. جواب :  جهانی شدن فرهنگ

12 فرهنگ مغولان،........... بود و شایستگی های لازم را برای یک ............ نداشت. جواب :  قومی و قبیله ای ـ فرهنگ جهانی

13 فرهنگ مغولان،چگونه فرهنگی بود؟ جواب :  فرهنگ قومی و قبیله ای

14 چرا مغولان،با وجود این که با قدرت نظامی خود توانستند مناطق وسیعی از جهان را تصرف کنند؛ولی یک فرهنگ جهانی نشدند؟ جواب :  زیرا فرهنگ قومی و قبیله ای شایستگی های لازم برای یک فرهنگ جهانی را نداشت.

15 به چه دلیلی،امپراطوري مغول در چين،هند و ايران،تحت تأثير فرهنگ هاي مغلوب،هويتي چيني،هندي و ايراني پيدا كرد،و به صورت سه حكومت مستقل درآمد؟   جواب :   زیرا مغولان،به سرعت تحت تأثير فرهنگ هايي قرارگرفتند كه از نظر نظامي شكست خورده بودند.

16 جهان گشايي و امپراطوري،اغلب با چه مواردی همراه است؟ جواب :  با كُشتارها وخسارت هاي انساني واقتصادي فراوان

17 اسكندر ...................... را به آتش كشيد و نرون،............. را در آتش سوزاند. جواب :  تخت جمشید ـ روم

امپرياليسم و استعمار غربي

18 اروپا در ......... اخير،كانون شکل گیری فرهنگ جديدي است كه آن را به نام ................. مي شناسيم. جواب :    پنج قرن ـ فرهنگ غرب

19 فرهنگ غرب در مدت پنج قرن اخیر،اَشكال سه گانه اي از ........... را پدید آورده است. جواب : سلطه

20 از نخستین صورت اَشکال سه گانه ی سلطه،با چه نام هایی یاد شده است؟ جواب :  امپریاليسم و استعمار

21 واژه ی امپرياليسم از ................ گرفته شده است. جواب : امپراطوری

22 برای هرنوع سلطه ای چه واژه ای به کار می رود؟ جواب :  امپریالیسم

23 صورت های امپریالیسم کدام است؟ جواب :  سياسي،اقتصادي و فرهنگي

24 امپریالیسم سیاسی چگونه شکل می گیرد؟ جواب :   از طريق اشغال نظامي جوامع ضعیف

25 اشغال نظامي جوامع ضعیف را ................... می گویند. جواب :   امپریالیسم سیاسی

26 اگر قدرت اقتصادي يك كشور،بازارها و مواد خام كشوری ديگر تصرف  شود؛از چه واژه ای استفاده می-شود؟ جواب :  امپریالیسم اقتصادی

27 عبارت زیر،اشاره به کدام نوع از انواع سه گانه ی امپریالیسم دارد؟

جواب : «هنگامي كه مقاومت فرهنگي منطقه اي كه تحت تصرف اقتصادي يا نظامي جامعه اي ديگر قرارگرفته،فرو ريزد،و قوم مغلوب،برتري فرهنگي جامعه ی مسلط را نيز بپذيرد.» ـ  امپریالیسم فرهنگی

28 واژه اي كه بر اشغال يك سرزمين خارجي،با توسل به قدرت نظامي و سياسي دلالت مي كند،...... نام دارد. جواب :  استعمار

29 در ادبیات سیاسی،كشور فاتح را ..................... و كشور به بند كشيده شده را ............... مي نامند. جواب :  دولت استعماری ـ مستعمره

30 ................،نوعي از جهان گشايي و امپراطوري است كه از قرن ................ به بعد توسط ................... آغاز شد و در قرن ................. به اوج خود رسيد. جواب :  استعمار ـ پانزدهم ـ اروپاییان ـ نوزدهم

31 استعمار از چه قرنی توسط اروپاییان آغاز و در کدام قرن به اوج خود رسید؟                                                    جواب : آغاز قرن پانزدهم و اوج قرن نوزدهم

32 در قرن نوزدهم،تصرّفات اروپائيان از ........ درصد كره ی زمين به ......... درصد رسيد. جواب : 35 ـ 67

33 موفقيت هاي استعمار در قرن نوزدهم،تحت تأثیر چه عواملی بود؟ جواب :

 ناشی از پيشرفت در زمينه ی دريانوردي،فنون نظامي و اقتصاد صنعتي بود.

34 استعمار اروپايي دردو سده ی هفدهم و هجدهم ميلادي بزرگ ترين ......... تاريخ بشريت را برپا كرد. جواب : برده داری

35 استعمارگران اروپایی،بزرگ ترین برده داری تاریخ بشریت را در کدام قرون برپا کردند؟ جواب : هفدهم و هجدهم

36 اروپایيان در هجوم به قاره ی آمريكا و جزاير اقيانوس ها براي تأمين سلطه ی خود،چه کردند؟ جواب :   به نسل کشی و از بين بردن ساكنان بومي پرداختند.

37 اروپایيان در هجوم به قاره ی آمريكا و جزاير اقيانوس ها براي تأمين سلطه ی خود،چه مناطقی را که از تراکم جمعیتی بالایی داشتند از جمعيت خالي كردند؟ جواب :  هائيتي،كوبا،نيكاراگوئه و سواحل ونزوئلا

استعمارنو و فرانو

38 دو مرحله ی ديگر از سلطه ی جهان غرب بر كشورهاي ديگر .................. و ............... است.  جواب : استعمارنو ـ فرانو

39 استعمار نو چگونه به وجود آمد؟ جواب :  پس از شكل گيري جنبش هاي استقلال طلبانه ی كشورهاي مستعمره طيّ قرن بيستم

40 پس از شكل گيري جنبش هاي استقلال طلبانه ی كشورهاي مستعمره طيّ قرن بيستم .......... به وجود آمد. جواب :  استعمار نو

41 در استعمارنو كشورهاي استعمارگر با استفاده از چه ظرفیت هایی،از مجريان بومي و داخلي كشورهاي مستعمره استفاده مي کنند؟ جواب :  با ظرفيت هايي که در دوره ی نفوذ يا دوره ی استعمار نظامي و سياسي خود ايجاد كرده اند.

42 دولت هاي استعمارگر براي به قدرت رساندن نيروهاي وابسته،از .............. نيز استفاده می کنند.  جواب : كودتاي نظامي

43 دولت هاي استعمارگر،در مرحله ی استعمار نو،به چه دلیلی،از کودتای نظامی هم استفاده می کردند؟  جواب :  برای به قدرت رساندن نیروهای وابسته به خود

44 دو نوع موفق از كودتاهاي استعمارنو،در کشور ایران کدام است؟ جواب :

الف كودتاي انگليسي سوم اسفند 1299 رضاخان              ب کودتای آمريكايي 28 مرداد 1332 محمدرضا شاه

45 نمونه ی شكست خورده ی کودتای استعمارنو در ایران .................... است. جواب : کودتای نوژه

46 در استعمارنو،کشور استعمارگر،چگونه كنترل بازار و سياست كشورهاي ديگر را در اختيار مي گيرد؟  جواب : با اتكا به قدرت اقتصادي خود،و با استفاده از نهادها و ساختارهاي اقتصادي و سياسي بين المللي و با روش ها و سازوكارهاي غير مستقيم

47 استعمار فرانو،با استعمار قديم و استعمار نو،در چه چیزی، اشترك دارند؟ جواب :  در این که فرآورده ی فرهنگ سلطه ی جهان غرب است.

48 ويژگي ............ در اين است كه براي حفظ سلطه ی جهان غرب،بيش ازآن که از ابزارهاي نظامي و سياسي يا اقتصادي استفاده كند،از ابزارها و ظرفيت هاي فرهنگي و علمي به ویژه از رسانه ها و فن آوري اطلاعات بهره مي برد.  جواب :  استعمار فرانو

49 مهم ترین ویژگی استعمار فرانو،برای حفظ جهان سلطه،چیست؟ جواب :  استفاده از ابزارها و ظرفيت هاي فرهنگي و علمي به ویژه از رسانه ها و فن آوري اطلاعات

50 در استعمار قديم،استعمارگران حضور ..........................دارند.در استعمارنو،استعمارگران ............ و مُجريان آن ها ............. .در استعمار فرانو،.......................... هردو پنهان اند. جواب :  مستقیم وآشکار ـ پنهان ـ آشکارند ـ استعمارگران و مجریان

51 جهان غرب در استعمارفرانو،.................. ديگر كشورها را هدف قرار مي دهد. جواب :  هویت فرهنگی

52 در استعمار فرانو   مورد هدف   هویت فرهنگی جوامع    یعنی     عقاید،ارزش ها و آرمان های فرهنگ های دیگر     نتیجه    تبلیغ و ترویج عقاید و ارزش های فرهنگ غرب

53 در چه صورتی،مردم هویت خود را در حاشيه ی جهان غرب بازخواني و بازسازی مي كنند؟ جواب :   در صورتی که  برتري مطلق فرهنگي و معرفتي جهان غرب را پذيرفته باشند.

54 استعمار فرانو،گسترش و سلطه ی فرهنگ غرب برهمه ی جهان و غربي كردن جهان را در پوشش نام«................» پي گيري مي كند. جواب : جهانی شدن

درس4:فرهنگ جهانی 2

عقايد و ارزش هاي جهاني اسلام

1 اسلام،ديني است كه با دعوت .................تکوين يك ................ را در دستوركار قرار داده است.

جواب :  فراگیر خود ـ فرهنگ جهانی

2 اصول اعتقادي و ارزش هاي اسلام مطابق با چه مواردی است؟ جواب :  نظام آفرينش و موافق با فطرت آدميان

3 همه ی انبيا در طول تاريخ،براي تبليغ و ترويج ........... و ............ مبعوث شده اند.     جواب :                                       اصول اعتقادی ـ ارزش های ثابت

4 خداوند سبحان ......................... و مبدأهمه ی ........... است. جواب :  حقیقت مطلق ـ حقایق

5 خداوند سبحان عالَم را چگونه آفریده و تدبیر می کند؟ جواب :  حکیمانه

6 انسان در ديدگاه اسلام،چگونه موجودی است؟ جواب :

 موجودي مختار،مسوول،متعهد ،داراي فطرتي الهي و كرامتي ذاتي و خليفه ی خداوند در زمين

7 سعادت و عزّت انسان در گِرو چیست؟ جواب : تقرب و نزديك شدن به خداوند و رسيدن به مقام خلافت الهی

8 شقاوت و ذلتّ انسان ها به چه مواردی بستگی دارد؟ جواب : در نسيان و فراموشي حقيقت الهي خود وديگر موجودات و در هزینه کردن تمامي ظرفيت ها و توانمندي هاي الهی خود برای زندگي محدود اين جهان است.

9 انسان برچه اساسی مسوول آبادكردن اين جهان و موظف به پرهيز از فساد در خشكي و درياست؟ جواب :  بر اساس مشيّت و خواست الهی

10 زيباترين و محبوب ترين مخلوق خداوند در فرهنگ اسلام،............. است. جواب : عقل

11 پیامبران الهی برای چه مواردی مبعوث شدند؟ جواب :

الف:برای برانگيختن عقل آدميان                 پ:مانع شدن از چرخش ثروت در دست اغنيا

ب:اجراي عدالت و قسط                              ت:آزادسازي مستضعفان از حاكميت مستكبران

12 اسلام،جامعه ی اسلامي را موظف به تلاش براي ...................... مي داند. جواب :  آزادي مستضعفان

مراحل گسترش فرهنگ اسلامي

13 عقايد و ارزش هاي اسلامي به حسب .......................... اختصاص به قوم و گروه خاصي ندارند. جواب : حقیقت و ذات خود

14 عقايد و ارزش هاي اسلامي،خصلتی ........... دارند. جواب :  جهانی

15 عقايد و ارزش هاي اسلامی،چگونه به عرصه ی فرهنگ بشری راه یافته اند؟ جواب :  با پذيرش و رويكرد انسان ها

16 عقاید و ارزش های اسلامی،بعد از ورود به عرصه ی فرهنگ بشری،چه نمودی پیدا می کنند؟ جواب : فرهنگي و تاريخي

17 گسترش فرهنگي عقايد و ارزش هاي اسلامي در چهار مقطع تاريخي،قابل مطالعه و بررسي است: جواب :

1 پيامبري و نبوت                     2 خلافت                    3 استعمار                     4 بيداري اسلامی

18 شبه جزيره ی عربستان قبل از ظهوراسلام ........................... داشت. جواب :  فرهنگ جاهلي قبيله اي

19  شمال غربي شبه جزيره ی عربستان تحت نفوذ و سلطه ی.................. و جنوب شرقي آن تحت تأثیر ................ بود. جواب : امپراطوري روم ـ شاهنشاهي ايران

20 رسول خدا پس از سيزده سال دعوت و مقاومت در برابر فشارهاي ............................،حكومت اسلامي را در .......... تشكيل داد. جواب : نظام قبيله اي عرب ـ مدینه

21 دوران خلافت از چه زمانی آغاز و تا کجا ادامه یافت؟  جواب :                                                                                             آغاز از زمان رحلت رسول خدا،و در مسير خلافت اموي،عباسي و عثماني ادامه يافت.

22 ارزش ها،هنجارها و رفتارهاي جاهلي در عصر نبوي تا سال هشتم هجري،يعني تا.............،در برابر اسلام................ كرده بود و از آن پس،در پوشش............. خزيده بود. جواب :  فتح مکه ـ مقاومت آشکار ـ نفاق

23 ارزش ها،هنجارها و رفتارهاي جاهلي در دوران خلافت،در جامعه ی اسلامی چگونه بود؟ جواب : به تدريج اقتدار جامعه ی اسلامي را در چارچوب مناسبات قبيله اي و عشيره اي سازمان بخشيد.

24 فرهنگ اسلامی،به چه دلیل،گرو ه هاي مهاجم بيگانه را درون خود،هضم و جذب مي كرد؟ جواب :  به دليل قدرت و عمق معرفتي خود

25 غلبه ی کدام قدرت ها که در چارچوب عادات تاريخي،فرهنگ قومي و قبيله اي رفتار مي كردند؛ مانع از آن مي شد تا ظرفيت هاي فرهنگ اسلامي و ارزش هاي اجتماعي آن به طور كامل آشكار نشود؟     جواب :   سلجوقيان،خوارزمشاهيان،مغولان،عثماني

26 حدود يك چهارم جمعيت مسلمانان جهان در ...................... زندگي می کنند. جواب : آسياي جنوب شرقي

استعمار و بيداري اسلامي

27 در دوره ی استعمار،قدرت نظامي و صنعتي دولت هاي استعماري غربي،بیش تر چه کسانی را مقهور خود ساخت؟ جواب : رجال سياسي و دولت مردان جوامع اسلامي

28 قدرت سياسي جوامع اسلامي تا قبل از استعمار،بيش تر ريشه در ...................... داشت. جواب : مناسبات قومي و قبیله-ای

29 قدرت سياسي جوامع اسلامي،در دوران استعمار،از طریق ................................ با قدرت استعمارگران پيوند خورد. جواب : از طريق سازش با دولت هاي غربي

30 چه عاملی سبب شد تا استبداد ایلی و قومی جوامع اسلامی،در دوران استعمار،به صورت استبداد استعماری درآید؟ جواب : پیوند خوردن قدرت سیاسی جوامع اسلامی از طریق سازش با دولت هاي غربي

31 استبداد تاریخی و قومی در جوامع اسلامی ..................... داشت. جواب :  هویت غیراسلامی

32 استبداد تاریخی و قومی به رغم هويت غيراسلامي خود،به چه دلیل از رويارويي مستقيم با حضور قوي و توانمند فرهنگ اسلامي دوري مي گزيد؟ جواب :  به دليل اين كه عقبه اي خارج از جغرافياي جهان اسلام نداشت.

33 کدام نوع استبداد،در جوامع اسلامی در دوران استعمار،تلاش می کرد با رعايت ظواهر اسلامي،پوشش ديني خود را حفظ كند؟ جواب :  استبداد تاریخی ـ قومی

34 استبداد استعماری،به چه دلیلی،در جهت گسترش نيازهاي اقتصادي وفرهنگي جهان غرب،چاره ای جزحذف  مظاهر فرهنگ اسلامی ندارد؟ جواب :  به دليل اينكه در سایه ی قدرت و سلطه ی جهان غرب عمل مي كند.

35 در مقابل نفوذ و سلطه ی فرهنگ غرب،مقاومت هايي شكل گرفت که ................................. داشت.    جواب :    ریشه در فرهنگ اسلامی

36 متفکران جهان اسلام،چه خطراتی را گوشزد کرده بودند؟ جواب :                                                                                       سلطه ی فرهنگ غرب و فراموشي فرهنگ و هویت اسلامي

37 چه پدیده ای،نقطه ی عطفي در بازگشت به فرهنگ اسلامي در جهان اسلام است؟ جواب : انقلاب اسلامی ایران

38 بسياري از نخبگان كشورهاي اسلامي تا قبل از انقلاب اسلامي ايران،براي مقابله با سلطه ی استعمار،از چه مکاتبی استفاده می کردند؟ جواب :  از مكاتب و روش هاي غربي نظير ناسيوناليسم ـ ملّي گرايي ـ يا ماركسيسم

39 مکاتب  و روش های غربی مورد استفاده ی بسیاری از نخبگان کشورهای اسلامی،دو ایراد داشتند؛آن دو کدام اند؟ جواب :

 اول:وحدت امت اسلامي را مخدوش مي ساختند. ـ دوم: مورد حمایت مردمي كه در دامان فرهنگ اسلام تربيت يافته بودند نیز قرار نمی گرفتند.

40 چگونه امت اسلامی،مرحله ی نويني را در گسترش فرهنگ جهاني اسلام رقم مي زند؟ جواب :

 با الهام از انقلاب اسلامی و بازگشت به سوي هويت الهي خود

فصل دوم:فرهنگ معاصر غرب

درس5:عقايد و ارزش هاي بنيادين فرهنگ غرب

سكولاريسم و دنيوي گرايي

1 «........................» در شكل گيري نظام سلطه ی جهاني موجود نقشي تأثيرگذار و مهم داشته است.

جواب :  فرهنگ معاصر جهان غرب

2 عمیق ترین لایه های هرفرهنگ را چه چیزی تشکیل می دهد؟ جواب :  عقايد و ارزش هاي بنيادين

3 عقايد و ارزش هاي بنيادين فرهنگ معاصر جهان غرب،به چند دسته اساسی تقسیم می شوند؟ جواب :  به سه دسته ی زیر

1 هستي شناسانه                            2 انسان شناسانه                   3 معرفت شناسانه

4 این سؤال مربوط به کدام یک از عقاید و ارزش های بنیادین فرهنگ معاصر غرب است؟ جواب :  پاورقی ص32

«پاسخ به پرسش هايي از قبيل این که آيا جهان هستي به همين جهان مادي محدود مي شود؟» ـ  هستی شناسانه

5 این عبارت مربوط به کدام یک از عقاید و ارزش های بنیادین فرهنگ معاصر غرب است؟ جواب :  پاورقی ص32

«پاسخ به پرسش هايي از قبيل این که آيا انسان موجودي مختار و فعّال است يا مجبور و منفعل؟» ـ  انسان شناسانه

6 این گزاره مربوط به کدام یک از عقاید و ارزش های بنیادین فرهنگ معاصر غرب است؟ جواب :  پاورقی ص32

« پاسخ به پرسش هايي از قبيل این که آيا تنها راه شناخت واقعيت،حس و تجربه است؟» ـ  معرفت شناسانه

7 مهم ترين ويژگي هستي شناختي فرهنگ معاصر غرب چیست؟ جواب :  سکولاریسم

8 سکولاریسم به چه معناست؟ جواب :  به معناي رويكرد دنيوي و اين جهاني به هستي و جهان

9 نتیجه ی  غلبه ی سكولاريسم بر فرهنگ غرب چیست؟ جواب :

 همه ی ظرفيت هاي وجودي انسان متوجه آرمان ها و اهداف دنيوي و اين  جهاني شد.

10 به خدمت گرفتن تمام ظرفیت های وجودی انسان ها در سکولاریسم،که متوجه اهداف این جهانی بود؛دو پیامد داشته،آن دو کدام اند؟ جواب :

الف:فراموشی ابعاد معنوی انسان و جهان

ب:به خدمت گرفتن ابعاد معنوی انسان ها به صورت گزینشی درحاشیه ی اهداف و نیازهای دنیوی

11 فلسفه ها و عقايد سكولار در فرهنگ غرب به دو دسته «...............» و «................» تقسیم می شوند. جواب :  آشکار ـ پنهان

12 «.....................» فلسفه ها و عقايدي را شامل مي شود كه به صراحت ابعاد متافيزيكي و فوق طبيعي را انكار مي كنند.  جواب : سکولاریسم آشکار

13 سکولاریسم آشکار،مکاتب مختلف .............. و .................. را تشكيل مي دهند. جواب :  ماترياليستي ـ ماده گرايانه

14 کدام نوع از سکولاریسم،به نفی ابعاد معنوي هستي نمي پردازند؛بلكه بخش هايي از عقايد معنوي و ديني را در خدمت نظام دنيوي و اين جهانی به خدمت مي گيرند و از توجّه يا عمل به بخش هاي ديگر سر باز می زنند؟ جواب : سکولاریسم پنهان

15 رويكرد گزينشي جهان غرب به ابعاد معنوي و ديني جهان،سبب پيدايش و رشد برخي از .....................................شده است كه از آن با عنوان «......................»،ياد مي شود. جواب :  نهضت های جدید دینی ـ پروتستانتيسم

16 توجه به دنيا و زندگي اين جهانی،در فرهنگ غرب،در ابعاد مختلف.................... غلبه يافته است. جواب : علمي و نظري

17 در فرهنگ معنوي و ديني،............................،هدف مستقلي نيست؛ بلكه خود ............ است كه در خدمت اهداف معنوي قرار مي گيرد. جواب :  آبادي دنيا و اين جهان ـ وسیله ای

18 اگر افرادي كه در بستر فرهنگ ديني زندگي مي كنند،دنيا را هدف برتر خود قرار داده باشند،رفتار دنيوي و غير معنوي خود را با ............................... مي كنند. جواب :   پوشش هاي معنوي پنهان

19 چرا در جهان  غرب،دينداران ناگزيرند رفتارها و هنجارهاي ديني خود را با تفاسير دنيوي و اين جهاني توجيه كنند؟ جواب : زیرا سكولاريسم به صورت جهان بيني غالب در آمده است.

اومانيسم و اصالت انسان دنيوي و اين جهاني

20 مهم ترين ويژگي انسان شناختي فرهنگ معاصر غرب چیست؟و به چه معنایی می باشد؟ جواب :

 اومانیسم ـ به معناي اصالت انسان دنيوي و اين جهاني

21 اومانیسم از نتايج منطقي ..................... است. جواب :  سكولاريسم

22 اگر در كانون هستي يك وجود مقدّس و متعالي وجود داشته باشد،همه ی موجودات و از جمله انسان ......................او خواهند بود. جواب :  آيات و نشانه هاي

23 در فرهنگ ديني اسلام،........... به عنوان برترين آيت و نشانه ی خداوند سبحان است. جواب : انسان

24 به چه دلیلی،انسان بر موجودات فراوان ديگر برتري و كرامت دارد؟ جواب :

 زیرا انسان به عنوان برترين آيت و نشانه ی خداوند سبحان و خليفه ی خداوند بر زمين است.

25 در فرهنگ قرآن،كرامت و خلافت انسان چه هنگامي تحقق پيدا مي كند؟ جواب :

 وقتی آدمی از محدوديت هاي دنيوي و اين جهاني خود فراتر رود و هر چه می تواند به خداوند نزدیک تر شود.

26 در فرهنگ قرآن،اگر انسان به .................... خود محدود شود به گمراهي گرفتار شده و حياتي حيواني يا پست تر از آن دارد. جواب :  ابعاد دنیوی

27 اومانیسم،در کدام ابعاد مختلف فرهنگ غرب بروز و ظهور یافته است. جواب : هنر،ادبیات و حقوق

28 در هنر قرون وسطی،برکدام ابعاد انسان تأکید می ورزیدند؟ جواب : ابعاد معنوی و آسمانی

29 در دیدگاه اومانیستی،چه تفاوتی در هنر قرون وسطی با هنر دوران مدرن،وجود دارد؟ جواب :

 هنر قرون وسطي،بر ابعاد معنوي و آسماني انسان تأكيد مي ورزيد و نقاشان چهره هاي اسوه هاي انساني را در هاله اي از قداست تصوير و ترسيم مي كردند،امّا در هنر مدرن،توجه هنرمندان بر ابعاد جسماني و زيبايي هاي بدني آن ها تمركز مي يابد.

30 در ادبيات مدرن به سلوك هاي معنوي،ارادات و ............... توجهي نمي شود. جواب :  خطورات الهي انسان)

31 به چه دلیل،رمان در فرهنگ مدرن غرب،بيش ترين اهميت را پيدا کرده است؟ جواب : بدانیم ص35

 در ادبيات مدرن به سلوك هاي معنوي،ارادات و خطورات الهي انسان توجهي نمي شود و به حالات رواني آدميان در زندگي روزمره ی دنيوي و اين جهاني پرداخته مي شود.

32 حقوق انسان در فرهنگ ديني،مبتني بر .................... انسان است و صورت ............................ دارد. جواب : فطرت الهي ـ معنوی و آسمانی

33 حقوق بشر برمبناي انديشه ی اومانيستي،چگونه صورتی دارد؟ جواب :  دنيوي و اين جهاني

34 حقوق بشر برمبناي انديشه ی اومانيستي،چگونه شکل می گیرد؟ جواب :

 براساس خواسته ها،عادت ها و تمايلات طبيعي آدميان

35 در فرهنگ هاي ديني،آدميان،ابعاد نفساني و دنيوي خود را در ........................... خویش پی می گیرند. جواب :  سايه ی ابعاد معنوي

36 در فرهنگ هاي ديني،اگر افرادي هواهاي نفساني خود را دنبال كنند،آن را به صورت آشكار و رسمي اظهار نمي كنند؛ بلكه .................... خود را در قالب ...................... پنهان مي كنند. جواب :  نفس پرستی ـ مفاهيم ديني

37 فرعون براي توجيه رفتار و موقعيتي كه داشت،خود را چگونه معرفی می کرد؟ جواب :

 انساني دنيوي و طبيعي معرفي نمي كرد؛بلكه خود را از زمره ی خداوندگاران قرار مي داد.

38 اومانیسم را مي توان به ..................... يا .................... ترجمه كرد. جواب : فرعونيت آشكار ـ تفرعني عريان

39 چرا اومانیسم را می توان به فرعونیت آشکار یا تفرعنی عریان ترجمه کرد؟ جواب :

 زیرا انسان مدرن خواسته های دنيوي و اين جهاني خود را بدون آن که نيازي به توجيه الهي و آسماني داشته

باشد به رسمیت می شناسد.

روشنگري و علوم جديد

40 مهم ترين ويژگي معرفت شناختي فرهنگ مدرن غرب چیست؟ جواب :  روشنگری

الف:انسان شناسانه  ویژگی        سکولاریسم

41 مهم ترین ویژگی ها و عقاید بنیادین فرهنگ غرب    شامل                ب:هستی شناسانه    ویژگی       اومانیسم

پ:معرفت شناسانه

42 روشنگری ناظر بر چه روشی بود؟ جواب :   ناظر به روش رويارويي با حقيقت و شناخت است،و موانع شناخت حقيقت و راه وصول به آن را معرّفي مي كند.

43 روشنگري در معناي عام خود،پديده اي ........ و مربوط به ................ غرب نيست. جواب :  مدرن ـ فرهنگ معاصر

44 در فرهنگ ديني اسلام،.............. دو پيامبر باطني و ظاهري براي روشن كردن حقيقت اند. جواب : عقل و وحي

45 روشنگري در معناي خاص،ناظر به چه موضوعی است؟ جواب : روشي از معرفت و شناخت با دو مبناي سكولاريسم و اومانیسم

46 صورت های مختلف روشنگری در معنای خاص خود که بیش از چهارصد سال فرهنگ جدید غرب،پیدا کرده بود؛کدام اند؟ جواب :  عقل گرايي و حس گرايي

47 وجه مشترک عقل گرایی و حس گرایی که از صورت های مهم روشنگری است؛چه بود؟ جواب : کنار گذاشتن وحی و شهود در شناخت حقیقت

48 روشنگری با چه ویژگی شناخته می شود؟ جواب : کنار گذاشتن وحی و شهود در شناخت حقیقت

49 وجه مشترک صورت های مختلفی از عقل گرایی و حس گرایی،چیست؟ جواب :

 کنار گذاشتن وحی و شهود در شناخت حقیقت

50 روشنگري در دو سده ی هفدهم و هجدهم،بيش تر رويكردي .................................. داشت؛اما در سده ی نوزدهم و بيستم،بيش تر صورت ............................... پیدا کرد. جواب :  عقل گرايانه و راسيوناليستي ـ حس گرايانه و آمپریستی

51 از پايان قرن بيستم با افول...............،اصل روشنگري و به دنبال آن،فرهنگ مدرن،گرفتار بحران ........................... شده است. جواب :  تجربه گرايي ـ معرفت شناختي

52 روشنگري در معنای عام خود،چگونه تفسیری دینی از انسان و جهان ارائه مي دهد؟ جواب :

 هنگامي كه با هستي شناسي قدسي،معنوي و انسان شناسي ديني همراه باشد،با استفاده از وحي و عقل تجريدي وتجربی

53 دئیسم به چه معناست؟ جواب : دين بدون شريعت و بدون مذهب ـ لامذهبي

54 روشنگري با رويكرد دنيوي و اين جهاني،هنگامي كه با شناخت عقلي همراه باشد،به چه دلیل به دئیسم ختم می-شود؟ جواب :  به دليل اين كه مرجعيت  وحي را نمي پذيرد.

55 روشنگري با رويكرد دنيوي و اين جهاني،هنگامي كه با ..................... همراه باشد،به دليل اين كه مرجعيت وحي را نمي پذيرد به ............. ،ختم می شود. جواب :  شناخت عقلي ـ دئيسم

56 روشنگري با رويكرد دنيوي و اين جهاني،هنگامي كه به شناخت حسي و تجربي محدود شود، نوعي علم ................................. را پديد مي آورد. جواب :  تجربي و دانش سكولار

57 روشنگری با رویکرد عقلی،حسی و تجربی توان داوری درباره ی ........................ انسانی را نداشته و به صورت ................... در خدمت ارزش هاي دنيوي و اين جهانيِ انساني قرار مي گیرد. جواب :  ارزش ها و آرمان های ـ دانش ابزاری

58 این تعریف،مربوط به چه واژه ای است؟ جواب :  پاورقی ص 37

«اعتقاد به خداوند بدون شريعت و مذهب و بي اعتقادي به پيامبران وكتب مذهبي است.

درس6:تکوین فرهنگ جديد غرب

رنسانس و زمينه هاي تاريخي

1 فرهنگ غرب در ....................... آن ريشه دارد. جواب :  گذشته ی تاريخي

2 تاريخ فرهنگ غرب به چهار دوره تقسيم مي شود: جواب :

1 يونان و رم باستان                                   3 رنسانس

2  قرون وسطي                                       4 غرب جديد  

3 رنسانس به چه معناست؟ جواب : تجديد حيات و تولد دوباره

4 رنسانس شامل چه دوره ای از تاریخ اروپا می شود؟ جواب : قرن چهاردهم تا شانزدهم ميلادي

5 دلیل نام گذاری دوره ی تاریخی قرن چهاردهم تا شانزدهم اروپا به رنسانس،چیست؟ جواب :

 این است که غرب در اين زمان به فرهنگ يونان و رم بازگشت.

6 غرب در دوره ی تاریخی قرن چهاردهم تا شانزدهم میلادی به دلیل بازگشت به فرهنگ یونان و رم به ............. نام گذاری شد. جواب :  رنسانس

7 فرهنگ يونان و رم باستان،.........................  بود و فرهنگ قرون وسطي،............................ است.

جواب :  فرهنگ اساطيري ـ فرهنگ ديني مسيحيت

8 در فرهنگ اساطيري يونان،............................. پرستيده مي شدند و فرهنگ مسيحيت با دعوت به ........... شكل مي گيرد. جواب :  خداوندگاران متكثّر ـ توحيد

9 طيّ قرون وسطي،ارباب كليسا،از چه شعارهایی پوشش می گرفتند؟ جواب :  از شعارها و مفاهيم معنوي و توحيدي

10 طيّ قرون وسطي،ارباب كليسا،با رويكرد دنيوي خود،نوعي ............ و .......................... را دنبال می کردند. جواب :   دنياگروي ـ سكولاريسم عملي

11 اربابان کلیسا،به نام خداوند،بندگان خدا را به ......... می گرفتند و به بهانه ی ایمان و وحی،.................... می انداختند. جواب : بندگی ـ عقل را از اعتبار

12 چه عواملی زمینه های اقتدار حاکمیت کلیسا را در هم ریخت؟ جواب :  جنگ هاي صليبي ومواجهه ی با مسلمانان ـ فتح قسطنطنيه

13 چه عاملی سبب شد تا در دوران رنسانس،پادشاهان و قدرت هاي محلي به عنوان رقيبان دنياطلب كليسا،فرصت بروز و ظهور پيدا کنند؟ جواب :  فرو ريختن اقتداركليسا

14 فرو ريختن اقتداركليسا سبب شد تا در دوران رنسانس،چه گروه هایی فرصت بروز و ظهور پيدا کنند؟ جواب : پادشاهان و قدرت هاي محلي به عنوان رقيبان دنياطلب كليسا

15 پادشاهان و قدرت هاي محلي به عنوان رقيبان دنياطلب كليسا،براي حذف كليسا،چه تدبیری را اتخاذ کرده بودند؟ جواب :به جاي آن که عملكرد ارباب كليسا را مورد انتقاد قرار دهند به تدريج دخالت دين درامور دنيوي را انكار كردند.

16 پادشاهان و قدرت هاي محلي به عنوان رقيبان دنياطلب كليسا،به چه علتی به تدريج دخالت دين در امور دنيوي را انكار كردند؟ جواب :  به دليل رويكرد دنيوي خود براي حذف كليسا

17 در دوران رنسانس رويكرد دنيوي به عالم،در چه سطوحی،شکل گرفت؟ جواب :

 در سطح هنر،اقتصاد،سياست و هم چنين در افق حركت هاي اعتراض آميز مذهبي

18 هنرمندان دوران رنسانس با بازگشت به هنر .............،بر ابعاد ....................... انسان اهميت دادند. جواب :  یونان ـ جسماني و دنيوي

19 چه عواملی زمینه های عبور از اقتصاد کشاورزی ارباب رعیتی را پدید آورد؟ جواب :

 رشد تجارت ـ كشف آمريكا ـ بالاگرفتن تب طلا

20 شاهزادگان اروپايي،به رقابت با قدرت .......... پرداختند و در اين جهت از حركت هاي ...............................حمايت كردند كه پيوند خود را با ........... قطع مي كردند. جواب : کلیسا ـ اعتراض آميز كشيشاني ـ پاپ

21 حركت هاي اعتراض آميز مذهبي كه با عنوان ............... شناخته مي شوند در جهت ...................... پديد آمدند. جواب : پروتستانتيسم ـ اصلاح ديني

22  حركت هاي اعتراض آميز مذهبي كه با عنوان پروتستانتيسم شناخته مي شوند که در جهت اصلاح ديني پديد آمدند؛چند بخش داشت؟ جواب : بخشي،تنها با قدرت پاپ مخالفت داشتند و با جريان دنياگروي تقابل نداشتند.بخشي ديگر،رويكرد معنوي داشتند و در تقابل با جريان دنياگروي قرار مي گرفتند.

23 حركت هاي اول و دوم اعتراض آميز مذهبي که با عنوان پروتستانتيسم،شناخته می شوند؛چگونه عمل کردند؟ جواب :   حركت هاي نوع اول با حمايت قدرت هاي محليّ توانستند،بخشي از اروپاي مسيحي  را از تسلط كليسا خارج سازند؛ ولي حركت-هاي نوع دوم،مورد هجوم كاتوليك ها و ديگر پروتستان ها قرارگرفتند و امكان گسترش پيدا نكردند.

24 آناباپتيست ها گروهي از ................. بودند كه به مخالفت با جريان هاي ..................پرداختند كه از دوران ..............پديد آمده بود. جواب :  پروتستان هايي ـ دنياگروانه اي ـ رنسانس

25 بخشی از آناباپتيست ها که امروز با عنوان .............. شناخته مي شوند از قرن .......................... شيوه ی زندگي خود را نيز تغيير ندادند. جواب : آمیش ها ـ شانزدهم تا امروز 

فلسفه ی روشنگري و فرهنگ جديد غرب

26 فرهنگ اساطيري يونان و رم باستان،چگونه مراحلی از توجه به عالَم كثرت را بدون توجه به خداوند واحد طي كرده بود؟ جواب :  با غفلت از نگاه توحيدي به عالم

27 تحريفاتي كه در مسيحيت رُخ داد دو پيامد در پی داشت؛آن دو کدام اند؟ جواب :

 اول:از جهت نظري مسيحيت آميخته با رويكردهاي اساطيري شد و با قول به تثليث از ابعاد عقلاني توحيد دور ماند.

دوم:مسيحيان و از جمله ارباب كليسا در تعامل با فرهنگ امپراطوري رم،به سوي نوعي دنياگروي عملي گام برداشتند. ارباب كليسا در اين مقطع،عملكرد دنيوي خود را تحت پوشش معنوي و ديني توجيه مي كردند.

28 در دوره ی رنسانس فرهنگ غرب براي بسط ابعاد دنيوي و اين جهاني خود،به سوي حذف..........................، قدم برداشت. جواب :  پوشش ديني

29 در دوره ی رنسانس فرهنگ غرب براي بسط ابعاد دنيوي و اين جهاني خود،به کدام دوره بازگشت؟ جواب :  يونان و رم باستان

30 در دوره ی رنسانس فرهنگ غرب براي بسط ابعاد دنيوي و اين جهاني خود،برای حذف پوشش دینی در نخستين گام به يونان و رم باستان بازگشت.اين رجوع به چه معنایی بود؟ جواب :

 اين رجوع براي مستقر شدن در فرهنگ اساطيري باستاني نبود؛بلكه بازگشت به جهان باستان براي عبور از مسيحيت و تداوم بخشيدن به حركتي بود كه فرهنگ يونان با غفلت از تفسير توحيدي هستي،طي كرده بود،همان حركتي كه مسيحيت مانع از تداوم آن شده بود.

31 عبور از مسيحيّت قرون وسطي در دوران رنسانس،در چه سطوحی بود؟ جواب :

 در سطح هنر،اقتصاد،سياست و هم چنين در محدوده ی حركت هاي اعتراض آميز ديني بوده كه رقيبان كليسا از آن استفاده می-کردند.

32 فرهنگ جديد غرب با پيدايش ...................... آغاز مي شود. جواب : فلسفه هاي روشنگري

33 چگونه سکولاریسم،در عقايد بنيادين فرهنگ جدید غرب نهادينه شد؟ جواب :

 رويكرد سكولار و دنيوي كه پيش از آن،از طريق هنر و تفاسير پروتستاني از دين در سطح فرهنگ عمومي بسط پيدا كرده بود با فلسفه هاي روشنگري عميق ترين لايه هاي فرهنگي غرب را تسخير می کرد.

34 فيلسوفان روشنگري،چگونه زمينه ی تكوين و پيدايش علم و دانشي را که به تفسير اين جهان مي پرداخت؛به وجود آورد؟ جواب :  با انكار ارزش علمي وحي

35 فيلسوفان روشنگري با انكار ارزش علمي وحي،زمينه ی تكوين و پيدايش چگونه علمی را پدید آوردند؟ جواب :

 علم و دانشي را پديد آوردند كه مستقل از وحي و با صرف نظر از ابعاد متافيزيكي و فوق طبيعي عالم،به تفسیر

این جهان مي پرداخت.

صنعت،اقتصاد،حقوق و سياست

36 ارزش هاي بنيادين غرب،در رنسانس و بعد از آن از طريق هنر،دين و فلسفه هاي جديد به تدريج در چه عرصه هایی،آثار خود را ظاهر ساخت؟ جواب :  علم،فن آوری و صنعت ـ اقتصاد ـ حقوق ـ سیاست

37 علم جديد با رويكرد دنيوي خود،چه وظیفه ی جدیدی را بر عهده داشت؟ جواب :

 به تدريج به صورت وسيله و ابزار تسلط انسان بر طبيعت درآمد.

38 وظیفه ی علم،قبل از غلبه ی رویکرد دنیوی؛چگونه بود؟ جواب :

 شناخت حقيقت عالَم و مسووليت عبور انسان از مُلك به ملكوت را برعهده داشت.

39 در رویکرد دنیوی علم جدید،کدام دسته از علوم بیش ترین اهمیت را پیدا کرد و ره آورد این بخش از علوم چه بود؟ جواب : علوم طبيعي و تجربي ـ فن آوري و صنعت

40 انقلاب صنعتی در چه قرنی و در کدام کشور آغاز شد؟ جواب :  قرن هجدهم ـ انگلستان

41 اقتصاد قرون وسطي بر مدار................ و روابط اجتماعي ......................... بود. جواب : کشاورزی ـ ارباب و رعیتی

42 از نظام ارباب و رعیتی در غرب با چه عنوانِ دیگری،یاد می شود؟ جواب :  فئوداليته

43 نظام ارباب و رعیتی یا فئودالیته در غرب نوعی، .......................... بود. جواب :  برده داری عام و فراگیر

44 چرا نظام ارباب و رعیتی یا فئودالیته در غرب نوعی،برده داری عام و فراگیر تلقی می شد؟ جواب : زيرا كشاورزان،وابسته به زمين هاي ارباباني بودند كه براي آن ها كار مي كردند و امكان جابه جايي و نقل و انتقال نداشتند.

45 چه عواملی سبب شد تا اقتصاد و کشاورزی فئودالی به اقتصاد سرمایه داری تبدیل شود؟ جواب :

 گسترش تجارت و رشد صنعت

46 گسترش تجارت و به دنبال آن،رشد صنعت،کدام قشر جدید را در نظام ارباب و رعیتی یا فئودالی ایجاد کرد؟ جواب :  قشر جديد سرمايه داران

47 گسترش تجارت و به دنبال آن،رشد صنعت،روابط ارباب و رعیتی را به .................. و .................. تغییر داد. جواب : كارگران ـ سرمايه داران

48 چه عواملی در اقتصاد بعد از انقلاب صنعتی،روابط ارباب رعيتي را به روابط كارگران و سرمايه داران تغيير داد؟ جواب : گسترش تجارت و به دنبال آن،رشد صنعت

49 در فرهنگ ديني،حقوق انساني،ريشه در ........................... داشته و مسوولیت حراست از ............... و ................. او را دارد. جواب : ربوبيت پروردگار و فطرت الهي انسان ـ خلافت انسان ـ کرامت ذاتی

50 در قرون وسطی به چه دلیل،رفتارهای دنيوي نظام فئودالي،توجيه ديني مي شد؟ جواب :  باور ديني مردم

51 در قرون وسطی به دلیل باورهای دینی مردم،.................................. توجیه دینی می شد. جواب :

 رفتارهای دنيوي نظام فئودالي

52 چه حرکت هایی در دوران رنسانس موجب رويگرداني از نگاه معنوي و انكار ربوبيت و شريعت الهي شد؟ جواب : حركت هاي اعتراض آميز رنسانس به جاي بازگشت به سوي حقوق الهي انسان

53 نتیجه ی حركت هاي اعتراض آميز رنسانس در زمینه ی حقوق،چه بود؟ جواب : به جای حقوق فطري الهي انسان،حقوق طبيعي بشر شكل گرفت.

54 حقوق فطري الهي انسان،با چه ابزارهایی شناخته می شد؟ جواب :  دو ابزار معرفتی وحی و عقل

55 حقوق طبيعي بشر،چگونه شناخته می شود؟ جواب : با نظر به خواسته ها،هواها و نيازهاي صرفاً طبيعي و اين جهاني او

56 عقايد و ارزش هاي جديد غرب،کدام اند؟ جواب :  سكولاريسم،اومانيسم و روشنگري

57 عقايد و ارزش هاي جديد غرب،چگونه فرهنگی را پدید آورد؟ جواب :

 فرهنگی را پديد آورد كه راه را بر شناخت حقيقت الهي انسان و جهان فرو مي بست.

58 انديشه ی سياسي جديدي كه در فرهنگ جديد غرب شكل مي گرفت،آرمان شهر خود را بر مبناي ..................... و ...........................تنظيم مي كرد. جواب :  حقوق طبيعي ـ خواسته هاي دنيوي

59 نظام سیاسی که برمبنای عقاید و ارزش های جدید غرب،شکل گرفت؛قادر به توجیه چه چیزهایی نبود؟ جواب :  نه مي توانست به دنبال حاكميت ارزش هاي الهي باشد و نه عملكرد يا خطاهاي دنيوي و اين جهاني خود را توجيهي الهي و ديني كند.

60 انديشه ی سياسي نوين غرب براساس اصالت بخشيدن به انسان دنيوي،................... آدمي را مبدأ ......................می داند. جواب : خواست و اراده ی ـ قانون گذاري

61 اندیشه ی سیاسی جدیدی که در غرب براساس اصالت بخشیدن به انسان دنیوی شکل گرفت،چه نام گذاری شد؟ جواب : لیبرالیسم

62 لیبرالیسم را چگونه تعریف کرده اند؟ جواب : اباحيّت و مباح دانستن همه ی امور در قياس با خواست انسان

63 اباحيّت و مباح دانستن همه ی امور در قياس با خواست انسان تعریف .................... است. جواب :  لیبرالیسم

64 تعریفی که از لیبرالیسم به معنای اباحيّت و مباح دانستن همه ی امور در قياس با خواست انسان،تعریف کرده اند؛به چه معنایی می باشد؟ جواب :  به معناي آزادي انسان از همه ی ارزش هاي متعالي است كه مستقل از او باشد و به معناي مبدأ بودن آدمي براي همه ی ارزش-هايي است كه به خواست او شكل مي گيرد.

65 انقلاب کبیر فرانسه در چه سالی و ریشه در کدام حرکت ها دارد؟ جواب :  ـ 1789 میلادی

 حركت هاي فرهنگي دوران رنسانس و انديشه هاي فلسفي روشنگري و تغييرات اجتماعي مربوط انقلاب صنعتي

66 نخستين انقلاب سياسي ليبرال در تاريخ سياسي جهان،................... است. جواب :  انقلاب کبیر فرانسه

67 کدام انقلاب در تاریخ سیاسی غرب،الهام بخش انقلاب هاي سياسي ديگري شد؛كه پس از چهار دهه،سراسر اروپا را فرا گرفت؟ جواب : انقلاب کبیر فرانسه

درس7:جامعه ی جهانی

روابط بين الملل و نظام جهاني

1 شبكه ی روابط پايداري كه در يك دوره ی تاريخي بين جوامع مختلف شكل مي گيرد،............... است. جواب : جامعه جهانی

2 نظام جهاني محيط بين المللي را شكل مي دهد كه از آن با عنوان .................. نیز یاد می شود. جواب : جامعه ی جهانی

3 نظام جهانی .................. را شکل می دهد. جواب :   محيط بين المللي

4 روابط بين الملل متأثر از چه ویژگی هایی است؟ جواب :  ويژگي هاي فرهنگي و قدرت تأثيرگذاري جوامع مختلف

5 در چه صورتی نظام جهانی،تحت تأثیر فرهنگ ها شکل می گیرد؟ جواب :

 اگر يك فرهنگ بتواند در سطح جهاني تأثيرگذاري بيش تري داشته باشد.

6 تأثیرگذاری بیش تر     باعث     شگل گیری نظام جهانی    بر اساس    آن فرهنگ

7 اگر فرهنگ هاي مختلف در سطح جهاني حضور فعال و تأثيرگذار داشته باشند،نظام جهاني چگونه صحنه ای خواهد بود؟ جواب :  صحنه ی تعامل فرهنگ ها و تمدن هاي مختلف

8 در چه صورتی نظام جهاني از انسجام بيش تري برخوردار خواهد بود؟ جواب :

 اگر يك فرهنگ در سطح جهاني غالب باشد،آن فرهنگ به ميزاني كه ويژگي هاي مطلوب يك فرهنگ جهاني را داشته باشد.

9 اگر فرهنگ يا فرهنگ هاي غالب و تأثيرگذار فاقد ويژگي هاي مطلوب باشند،نظام جهاني با ......................................مواجه خواهد شد. جواب :  چالش ها و تضادهاي دروني

10 فرهنگ امپراطوري و سلطه،جامعه ی جهاني را به چه بخش هایی تقسیم می کند؟ جواب :  بخش هاي مركز و پيرامون

11 هنگامي كه جامعه ی جهاني عرصه ی حضور فعال فرهنگ هاي متفاوت باشد،نظام جهاني،شاهد چه صحنه هایی خواهد بود؟ جواب :  صحنه ی تعاملات،گفت وگوها يا برخوردهاي فرهنگي و تمدني خواهد بود و در اين صورت چالش ها نيز از نوع چالش هاي بين فرهنگي و تمدني خواهد بود.

جامعه ی جهاني در گذشته و حال

12 روابط بين الملل و نظام جهاني،قبل از .......................... به صورت امروز نبوده است. جواب :  ظهور غرب جديد

13 در چه صورتی برخي از كشورها که از جهت نظامي مورد هجوم قرار مي گرفتند،گروه مهاجم را درون خود هضم و جذب مي كردند؟ جواب :  در صورتی که از ظرفيت فرهنگي برتري برخوردار باشند.

14 فرهنگ ايراني به رغم پيروزي يونانيان،در دوره ی حاكميت سلوكيان،.................. راحفظ کرد. جواب :  هویت خود

15 جامعه  ی اسلامی نيز شكست نظامي از مغول را با ...................... بر آنان جبران كرد. جواب :  غلبه ی فرهنگی

16 بسط و گسترش فرهنگ اسلامی،مرهون چه بود و ایرانیان چه نقشی در این میان داشتند؟ جواب :

 مرهون قوّت و قدرت فرهنگي آن بود و ايرانيان،اجبار و الزامي به مسلمان شدن نداشتند و به تدريج اسلام را پذيرفتند.

17 مسلمانان آسياي جنوب شرقي،فارغ از قدرت سياسي اسلام،از چه طریق با اسلام آشنا شدند و به آن روی آوردند؟ جواب :  از طريق تجارت

18 ظهور فرهنگ غرب از سده ی .............،صورت جديدي به روابط بين المللي و نظام جهانی بخشید. جواب :  هفدهم تا بیستم

19 نظامات سياسي،اقتصادي جديد فرهنگ غرب در دو سده ی نوزدهم و بیستم،جوامع غربی را به چه صورتی درآورد؟ جواب :  جوامع غربي را به صورت جوامع مركزي و ديگر جوامع را به صورت جوامع پيراموني درآورد.

شكل گيري نظام نوين جهاني

20 در فرايند تكوين نظام نوين جهاني مراحل چهارگانه ی زیر رُخ داد: جواب :

اوّل:پيدايش قدرت هاي سياسي سكولار

دوم:پيوند قدرت با تجارت،سرمايه و صنعت

سوّم:به خدمت گرفتن مبلّغان مذهبي و سازمان فراماسونري

چهارم:ادغام جوامع در نظام جهاني استعمار

21 زوال تدريجي قدرت كليسا منجر به حاكميّت قدرت هاي منطقه اي....................... شد. جواب :  فئودا ل ها و اربابان بزرگ

22 با ....................... دولت هايي شكل گرفت كه به طور رسمي،گُسست خود را از دين اعلام كردند. جواب : انقلاب فرانسه

23 دولت ـ ملت های جدید از چه طریقی پدید آمدند؟ جواب :

با انقلاب فرانسه دولت هايي شكل گرفت كه به طور رسمي،گسست خود را از دين اعلام كردند.اين دولت ها برخلاف حكومت هاي گذشته،خود را با هويتي ديني و معنوي نمي شناختند؛بلكه خود را در ابعاد جغرافيايي،تاريخي و خصوصاً نژادي و قومي تعريف مي كردند.

24 چه عواملی سبب شد تا صاحبان ثروت،جايگاه برتري نسبت به زمينداران پيدا كنند؟ جواب :

 رشد تجارت،بردگي سياه پوستان آفريقايي و انتقال آن ها به مزارع آمريكايي و انتقال ثروت به جوامع اروپايي

25 دولت ها براي تقويت قدرت خود نياز به ............................ داشتند،و بازرگانان براي تجارت و سود،نيازمند ........... .................... دولت مردان بودند. جواب :  سرمايه و پول بازرگانان ـ حمایت ناوگان نظامی

26 عنصر ديگري كه برفرايند انباشت ثروت و موقعيت سرمايه داران افزود؛چه بود؟ جواب :  صنعت

27 کشورهای غربی،برای تأمین نیازهای اقتصادی خود،به چه نیازهایی داشتند؟ جواب :

 مواد خام ـ نيروي كار ارزان ـ بازار مصرف كشورهاي غيرغربي

28 کشورهای غربی برای تأمین منافع اقتصادی خود،نیازمند به در هم شکستن چه چیزهایی بودند؟ جواب :

 نيازمند در هم شكستن مقاومت هاي فرهنگي اقوامي بودند كه سلطه و نفوذ آن ها را تحمل نمي كردند.

29 کشورهای غربی برای درهم شکستن مقاومت فرهنگی کشورهای دیگر،در نخستین مرحله از چه ابزارهایی استفاده کردند؟ جواب :  از مبلّغان مذهبي و سازمان هاي فراماسونري

30 دولت هاي سكولار غربي در حمايت از ........................ انگيزه ی ديني نداشتند. جواب :  مبلّغان مسيحي

31 دولت های سکولار غربی،از تبلیغ مسیحیّت،برای چه موردی استفاده می کردند؟ جواب :  براي بسط جهاني قدرت خود

32 دولت های سکولار غربی،با تبلیغ مسیحیّت،............................ را دچار اختلال می کردند. جواب :   فرهنگ عمومی جوامع غیرغربی

33 انبوه رعیت در نظام فئودالى فرصت ........................... نداشتند. جواب : تحرك اجتماعي و جغرافيايى

34 در قرون وسطي،بنّاهايى كه براي ساختن قصرها و كليساها در شهرهاى مختلف تردد داشتند،از ................ واحدی برخوردار بودند. جواب :  هویت صنفی

35 چه عواملی موجب می شد بر انسجام صنفی بنّاهایی که در قرون وسطی فعالیت داشتند؛افزوده شود؟

جواب :  روابط استاد شاگردى كه همراه انتقال مهارت هاى فنى ايجاد می شد.

36 آرمان سیاسی فراماسونرها ....................... است. جواب : جهان وطنی یا كاسموپوليتيسم

37 شعارهای انسانی و سیاسی فراماسونرها چگونه بود؟ جواب :   علاوه بر مخالفت با نظام اشرافى،هويتى ضد دينى داشت.

38 غرب هنگام هجوم به مناطق غيرغربى از ............................ برای تأمین نیازهای نوین خود کمک گرفت.      جواب :       سازمان های ماسونی

39 مهم ترين عنصر براي ادغام جوامع غيرغربي در نظام جهاني جديد چه بود؟ جواب :  استعمار

40 كشورهاي استعمارزده به دو نوع تقسيم مي شوند،نام برده توضیح دهید. جواب : برخي از آن ها به طور مستقيم به تصرف كشورهاي استعمارگر درآمدند و به طور كامل تصرف شدند؛ولي جوامعي كه از قدرت مقاومت بيش تري برخوردار بودند و كشورهاي  غربي نمي توانستند به صورت مستقيم آن ها را تحت سلطه ی سياسي خود درآورند،از طريق نفوذ اقتصادي،سياسي و فرهنگي در جامعه ی جهاني جديد ادغام شدند.در دوره ی استعمار اين گونه جوامع تحت نفوذ كشورهاي استعمارگر قرارگرفته و در شرايط نيمه استعماري  به سر مي بردند.

41 در دوره ی استعمار،جوامعی که از قدرت مقاومت بیش تری در برابر کشورهای استعمارگر غربی برخوردار بودند، به صورت مستقیم تصرف نشدند؛برنامه کشورهای استعمارگر در مورد آن ها چه بود؟ جواب :  از طريق نفوذ اقتصادي،سياسي و فرهنگي در جامعه ی جهاني جديد ادغام شدند.تحت نفوذ كشورهاي استعمارگر قرارگرفته و در شرايط نيمه استعماري  به سر مي بردند.

42 کدام کشورها در جامعه ی جهانی جدید از طریق غیرمستقیم ادغام شدند و در شرایط نیمه استعماری به سر می بردند،کدام-اند؟ جواب :   چين،عثماني و ايران

43 جوامع استعمارزده به رغم مقاومت هايي كه طي قرن بيستم انجام دادند،با............... و ................... مواجه شدند. جواب :   استعمار نو ـ استعمار فرانو

44 چین در قرن نوزدهم،از چه طرقی،به صورت کشوری ضعیف درآمد؛به طوری که هر بخش آن تحت تسلط يكي از كشورهاي اروپايي بود؟ جواب :  از طريق تهديد نظامي،نفوذ گروه هاي مبلّغ مسيحي و روابط اقتصادي

45 کدام کشور آسیایی در قرن نوزدهم از طریق تهديد نظامي،نفوذ گروه هاي مبلّغ مسيحي و روابط اقتصادي،به صورت کشوری ضعیف درآمد؟ جواب : چین

46 بزرگ ترين امپراطوري اسلامي در قرن نوزدهم،.............. بود. جواب :  عثمانی

47 قلمروی عثمانی که بزرگ ترین امپراطوری قرن نوزدهم بود؛شامل چه مناطقی می شد؟ جواب :

 عربستان،عراق،سوريه،فلسطين،مصر،تركيه كنوني تا بلغارستان و بالكان  از جمله بوسني كنوني

48 عثمانی بزرگ ترین امپراطوری اسلامی در قرن نوزدهم،در اثر نفوذ چه عواملی از هم پاشید؟ جواب :  در اثر نفوذ گرو ه هاي مبلّغ مسيحي و فراماسونري،تهديد نظامي و روابط اقتصادي

49 مجموعه کشورهایی که در دوره ی نفوذ کشورهای استعمارگر اروپایی،از امپراطوری عثمانی جدا شدند و هر یک تحت سیطره ی جوامع اروپایی قرار گرفتند؛کدام ها بودند؟ جواب : مصر،سوريه،لبنان،اردن،عربستان،عمان،يمن،عراق و كويت

50 ژاپن از قرن هفدهم و بعد از نفوذ مسیحیّت،چطور مجبور به برقراری روابط تجاری با کشورهای اروپایی شد؟ جواب :   با تهديد كشورهاي اروپايي

درس8:تحولات نظام جهانی

تحولات اقتصادي  سياسي

1 نظام جهانی،ابعاد ............ ، ............ و .............. دارد. جواب :  اقتصادی ـ سیاسی ـ فرهنگی

2 نظام جهانی،پس از حضور ................ در ابعاد اقتصادی،سیاسی و فرهنگی تحولاتی را در پی داشته است. جواب : استعمار

3 عملكرد اقتصادي كشورهاي غربي ابتدا در چه چارچوبی،شکل گرفت؟ جواب :  دولت ـ ملت هاي جديد

4 قدرت سیاسی کشورهای غربی که در چارچوب دولت ـ ملت های جدید شکل گرفته بود؛به چه چیزی هماهنگ بود؟ جواب :   با منافع اقتصادي صاحبان ثروت،صنعت و تجارت

5 رقابت هاي سياسي استعمارگران به ويژه در ................. با منافع اقتصادي آنان پيوند مي خورد. جواب :  مناطق استعمار زده

6 نظام اقتصادي كشورهاي غيرغربي پيش از استعمار،اغلب چگونه و چه ویژگی هایی داشت؟ جواب :   اغلب در تعامل با محيط جغرافيايي خود و به گونه اي مستقل عمل مي كرد.روابط تجاري نيز در حدّي نبود كه استقلال سياسي آنان را در معرض خطر قرار دهد.

7 اقتصاد کشورهای استعمار شده و تحت نفوذ در چه راستایی تغییر می یابند؟ جواب : در راستاي پاسخ به نيازهاي اقتصادي كشورهاي غربي

8 اقتصاد کشورهای استعمار زده و تحت نفوذ،چند ویژگی  مهم دارد؟ جواب :  هفت مورد

9 اقتصاد کشورهای استعمار زده و تحت نفوذ،چه ویژگی های مهمی را دارد؟ جواب :

1 بازار مصرف كالاهاي توليد شده ی كشورهاي غربي

2 تأمین کننده ی نيروي كار و مواد خام مورد نياز كشورهاي غربي

3 سوق داده شدن به سوی اقتصاد تک محصولی یعنی صادرات محدود به یک ماده ی خام

4 از دست دادن قدرت چانه زنی در اقتصاد جهانی به دلیل تک محصولی شدن اقتصاد آن ها که وابستگی اقتصادی به کشورهای استعمارگر،نتیجه ی آن است.

5 وابستگی اقتصادی موجب غیرمتعادل شدن مبادلات تجاری در سطح جهانی با کشورهای استعمارگر غربی می شود.

6 انتقال برخی از صنایع وابسته به کشورهای استعمار زده،در جهت منافع بیش تر کشورهای استعمارگر غربی.

7 وابستگي كشورهاي استعمارزده،امكان عبور از مرحله ی استعمار به استعمارنو را براي كشورهاي استعمارگر پديد مي آورد.

10 اقتصاد تک محصولی کشورهای تحت نفوذ و استعمار زده،به چه معنایی است؟ جواب :

 صادرات آن ها،به يك ماده ی خام محدود مي شود.

11 تك محصولي شدن اقتصاد كشورهاي استعمارزده،چه قدرتی را در اقتصاد جهانی آن ها می گیرند؟    جواب :   قدرت چانه زني

12 تک محصولی شدن اقتصاد کشورهای استعمار زده و تحت نفوذ،که قدرت چانه زنی آن ها را در اقتصاد جهانی از آن ها را گرفته؛چه نتیجه ی مهمی را در پی خواهد داشت؟ جواب :  وابستگي اقتصادي آن ها به كشورهاي استعمارگر

13 كشورهاي غربي به...........................،برخي از صنايع وابسته را به كشورهاي استعمار زده منتقل مي كنند.  جواب : اقتضاي بازار مصرف

14 انتقال برخي از صنايع وابسته به كشورهاي استعمار زده در چه جهتی عمل نمی کند؟ جواب :

 در جهت استقلال يا تعديل جهاني ثروت کشورهای استعمار زده

15 چرا وابستگي كشورهاي استعمارزده،مسأله اي است كه امكان عبور از مرحله ی استعمار به استعمارنو را براي كشورهاي استعمارگر پديد مي آورد؟ جواب :   زیرا كشورهاي غربي بعد ازآن كه با مقاومت هاي سياسي و نهضت هاي آزادي بخش كشورهاي استعمارزده مواجه مي شوند،استقلال سياسي واقتصادي كشورهاي استعمارزده را به رسميت مي شناسند؛امّا اقتصاد وابسته ی كشورهاي استعمار زده،دولت هاي مستقل اين كشورها را ناگزير از قرارگرفتن در چرخه ی نامتعادل جهاني توزيع ثروت مي كنند.

16 اقتصاد ايران تا دوران قاجار برمدار ............. و .............. شكل مي گرفت. جواب :  دام داری ـ کشاورزی

17 تخته قاپوكردن ايلات،در دوران ................ و انقلاب سفيد در دوران ....................... در ایران شکل گرفت.       جواب :   رضاخان ـ محمد رضا پهلوی

افول دولت ملت ها و جهاني شدن

18 دولت ـ ملت هاي جديد حاكميت هاي سياسي ـ اقتصادي نويني بودند كه نخستين بار در................. با ....................... پديد آمدند. جواب :  اروپای غربی ـ افول قدرت کلیسا

19 دولت ـ ملت های جدید در اروپای غربی،با ........................... پدید آمدند. جواب : افوق قدرت کلیسا

20 دولت ـ ملت های جدید برخلاف حاکمیت های پیشین،................... برای خود قایل نبودند و صورتی کاملاً ................داشتند. جواب : هویتی دینی و معنوی ـ سکولار و دنیوی

21 به واحدهاي اجتماعي كه در سرزميني به نام كشور مستقرند و داراي نظام سياسي،اقتصادي،آموزشي يگانه اي هستند،ازآن جهت كه اعضاي آن خود را «ملت» می شناسند و توسط یک دولت اداره و نمایندگی می شوند،چه می گویند؟ جواب :  دولت ـ ملت ـ ص58 پاورقی

22 به دولت ـ ملت ها، ........................... و .......... نیز گفته می شود. جواب : گروه سرزمینی ـ جامعه ـ ص58 پاورقی

23 هویت اغلب دولت ـ ملت ها چگونه هویتی است؟ جواب :  هويتي ناسيوناليستي و قوم گرايانه

24 درهويت سازي هاي جديد،ابعاد ................بخش هاي مختلف با كاوش هاي باستان شناسان شناسايي شده و برجسته مي شود. جواب : نژادی و قومی

25 اقتصاد سرمايه محور،در حركت هاي آغازين خود،نيازمند به حمايت چه چیزهایی بود؟ جواب :

 حمايت سياست هاي قومي و منطقه اي بود.

26 در اقتصاد سرمایه محور،به تدریج چه مواردی موجب شد از اهمیت مرزهای سیاسی کاسته شود؟ جواب :  انباشت ثروت ـ  پديد آمدن شركت هاي بزرگ چند مليتي ـ گسترش صنعت ارتباطات

27 با شكل گيري ...................... و ............................، سرمايه گذاري شركت هاي بين المللي به منطقه اي خاص محدود نمي شود. جواب : نهادهاي بين المللي ـ بازارهاي مشترك منطقه اي

28 دولت ـ ملت های جدید در اقتصاد سرمایه محور،با استفاده از چه امکاناتی،تغییرات اقتصادی در سطح جهانی را شناسایی و مدیریت می کنند؟ جواب :  با استفاده از شبکه های عظیم اطلاعاتی

29 كانون هاي ثروت و قدرت براي حفظ منافع خود،از طريق ........................ موانع موجود برسر راه تجارت بين المللي را نيز برمي دارند و ...................... كشورهاي مختلف و سياست هاي ملي را ................ مي سازند. جواب :   سازمان های بین اللملی ـ استقلال اقتصادی ـ مخدوش

30 برخی معتقدند،جهانی شدن چگونه فرایندی است؟ ـ جواب :   نظر گیدنز

 جهاني شدن،فرآيندي است كه هيچ اعتنايي به مرزهاي ملّي ندارد جهاني شدن درحال ايجاد نظم نويني است كه جريان هاي نيرومند تجارت و توليد  بين المللي آن را پيش مي راند.

31 چالش ها و تضادهایی که با جهانی شدن صورت می گیرد،بیش تر توسط .......... انجام می شود،که فراتر از ................دولت ها عمل می کنند. جواب :  جنبش هایی ـ مرزهای سیاسی

32 چند مورد از مقاومت هایی که در قالب پیمان های منطقه ای بین دولت ها در برابر سیاست جهانی سازی قدرت های برتر اقتصاد اروپایی و آمریکایی شکل گرفته اند؛نام ببرید. جواب :

 جنبش عدم تعهد،اتحاديه ی عرب،سازمان كنفرانس اسلامي،جامعه ی كشورهاي آسياي جنوب شرقي سيتو 

امپراطوري رسانه،علم و فرهنگ

33 جوامع از دیرباز از چه طریقی با یک دیگر برخوردهایی داشته اند و نتیجه  ی این برخوردها چه بود؟ جواب : از طريق تجارت،مهاجرت،جنگ و غيره ـ و اين برخوردها سبب انتقال و اشاعه ی فرهنگ ها مي شده و مبادلات  فرهنگي از اين طريق شكل مي گرفته است.

34 اشاعه و مبادلات فرهنگی چگونه شکل گرفته است؟ جواب :  برخوردهایی که از دیرباز از ُطرق مختلف میان جوامع وجود داشته است.

35 برخورد استعماري غرب با ديگر جوامع  غیرغربی موجب چه چیزی شد؟ جواب :  موجب شد تا جوامع غيرغربي از نظر اقتصادي و سياسي در موضع ضعف قرار گيرند.اين پديده اغلب نوعي خود باختگي فرهنگي را نيز در آن ها ايجاد مي كرد.

36 برخورد استعماري غرب با ديگر جوامع،اغلب نوعی ................. را در آن ها ایجاد می کرد. جواب : خودباختگی فرهنگی

37 خودباختگی فرهنگی،چه حالت و نتیجه ای را برای کشورهای استعمار زده در پی خواهد داشت؟ جواب :  جامعه،حالت فعّال و خلّاق خود را در گزينش عناصر فرهنگي ديگر از دست می دهد و در نتيجه،عناصر فرهنگ ديگري كه در قبال آن به خودباختگي دچار شده است،بدون تحقيق و گزينش و به گونه اي تقليدي فرا گيرد.

38 از دست دادن مدیریت گزینش عناصر مناسب فرهنگ غربی برای کشورهای استعمار زده،چه نتیجه ای را در بر خواهد داشت؟ جواب : غرب مديريت انتقال را در چارچوب اهداف اقتصادي و سياسي خود به دست مي گيرد.

39 عنصر نوینی که جهان غرب را در مدیریت انتقال عناصر فرهنگ غربی یاری می کند؛........................ نام دارد. جواب :  صنعت ارتباطات

40 توسعه ی صنعت ارتباطات،چه نتایجی را داشته است؟ جواب :  فاصله هاي زماني و مكاني را كوتاه و جهان را كوچك كرده و آن را به صورت دهكده اي واحد در آورده است.

41 موقعيت برتر كشورهاي غربي و در رأس آن ها آمريكا،در عرصه توليد و پخش رسانه، سبب شده است تا ناظران بسياري،از ........................ نيز سخن گويند. جواب :  امپراطوري رسانه اي

42 چرا کشورهای کم تر توسعه یافته در برابر امپراطوری فرهنگی تازه تأسیس شده،بسیار آسیب پذیرند؟ جواب :  زيرا منابع و امكانات لازم براي حفظ استقلال فرهنگي خود را ندارند.

43 ساختمان مركزي و مديريت تمامي بيست غول رسانه اي جهان در .......................... قرار دارد؛ و اكثريت آن ها در ......................... اند. جواب : کشورهای صنعتی ـ ایالات متحده

44 چند مورد از غول های رسانه ای جهان که آمریکایی اند: جواب :  تایم وارنر ـ دیسنی و یاکوم

45 شكي نيست كه محصولات فرهنگي غربي از طريق ................................. در سراسر كره ی زمين اشاعه مي يابند. جواب :  رسانه هاي الكترونيك

46 تجمّع قدرت رسانه در دست صاحبان ثروت و كانون هاي صهيونيستي،چه نتایجی داشته است؟ جواب :  نه تنها هويت فرهنگي جوامع غيرغربي را متزلزل مي گرداند؛بلكه به گونه اي آشكار،ارزش هاي دموكراتيك جهان غرب را نيز به سُخره مي گيرد.

47 این عبارت،از کدام یک از جامعه شناسان معاصر اروپایی است؟ جواب : «بسياري از منتقدان،نگران اين هستند كه تجمع و تمركز قدرت رسانه در دست چند شركت يا چند فرد قدرتمند، موجب تضعيف سازوكارهاي دموكراسي مي شود.» ـ  گیدنز

48 اطلاعاتی درباره ی روبرت مرداک: جواب :  صهیونیستی ـ در استرالیا به دنیا آمده ـ یکی از پیشگامان اقتصادی ـ رییس یکی از بزرگ ترین امپراطوری های رسانه ای جهان ـ در سال های اخیر سرمایه گذاری هنگفتی روی صنعت پُرسود تلویزیون ماهواره اي ديجيتالي،خصوصاً پوشش رويدادهاي زنده ی ورزشي مثل بسكتبال و فوتبال ـ قدرت مرداک با توجه به گسترش جهانی اش به آسانی مهار نمی شود. ـ قدرت او در حدّي است كه مي تواند روي حكومت ها اعمال نفود كند.ـ شالوده ی قدرت مرداك بسيار وسيع؛ امّا سايه وار و ناپايدار نيز هست.

49 ماهیت کسب و کار رسانه ای و مخابراتی این است که .............. و ............... . جواب :  همه جا هست ـ هیچ جا نیست.

50 جهان غرب،از طریق ............،در وسیع ترین شکل،................. جوامع غیرغربی را مدیریت می کند. جواب : رسانه ـ فرهنگ عمومی

51 تربيت نخبگان كشورهاي غيرغربي بيش تر با چه روش هایی انجام می شود؟ جواب : با تثبيت مرجعيت علمي غرب و توزيع هدفمند علوم طبيعي و انساني

52 علوم انسانی غربی بر چه بنیان هایی قرار گرفته و شکل یافته است؟ جواب :  هستي شناختي،انسان شناختي و با روش هاي معرفتي بعد از رنسانس

53 عميق ترين نقش را در توزيع جهاني فرهنگ غربي چه چیزی ايفا مي كند؟ جواب :  ترويج علوم انساني غربي در كشورهاي غيرغربي

54 چرا ترويج علوم انساني غربي دركشورهاي غيرغربي،عميق ترين نقش رادرتوزيع جهاني فرهنگ  غربي ايفا مي كند؟ جواب :  زيرا اين علوم موجب مي شوند تا فرهنگ هاي معنوي و ديني،هويت خود را از نگاه فرهنگ غربي بازخواني كنند.اين پديده،فرهنگ ها را از علمي كه مبتني بر بنيان هاي معرفتي ديني و قُدسي شان باشد،محروم مي گرداند.

55 جهان غرب تلاش مي كند از طريق ........،فرهنگ عمومي جوامع غيرغربي را مديريت كند. جواب :  رسانه 

انسجام اجتماعي و چالش هاي نوين

1)فرهنگ غرب،با عقايد و ارزش هاي خود،..................،پيشروي انسان قرار داد. جواب :  آرمان های نوینی)

2)جامعه ی غربي با عقايد وآرمان ها نوین خود،بسياري از ............................ را پشت سرگذاشت و ................. جدیدی را پدید آورد. جواب : تضادها و چالش هاي پيشين ـ نظام اجتماعی)

3)دو مورد از چالش هايي كه جامعه ی غربي با عقايد و آرمان هاي جديد خود از آن ها عبور کرد: جواب :  الف:چالش بين رويكرد نظري و عملي كليسا

ب:چالش اربابان و قدرت هاي محلّي با قدرت كليسا

4)به ترتیب،رویکرد نظری و رویکرد عملی کلیسا چه بود؟

 رويكرد نظري،معنوي و ديني و رويكرد عملي آن دنيوي و اين جهاني)

5)چرا جامعه ی غربی،به نفي رابطه ی دين و دنيا پرداخت و از رويكرد نظري معنوي نسبت به اين عالم دست شُست؟ جواب :   زیرا از حلّ چالش بين رويكرد نظري و عملي كليسا از طريق اصلاح رفتار دنيوي ارباب كليسا ناتوان بود.)

6)جامعه ی غربی،چگونه چالش اربابان و قدرت های محلی را با قدرت کلیسا حلّ کرد و نتیجه ی آن چه بود؟  جواب :   اين چالش را نيز به نفع قدرت دنيوي شاهزادگان حل كرد و بدين سان دست كليسا را از زمين هايي كه تحت نفوذ آن قرار داشت،قطع كرد.)

7)ارزش ها و آرمان هاي دنيوي در قرن هجدهم چه موج هایی را ایجاد کرده بود؟ جواب :

 موجي از اميدآفريد،اميد به حاكميت دنيوي و اين جهاني انسان،اميد به قدرت و سلطه ی آدمي برطبيعت و اميد به ايجاد بهشتي كه پيش از آن در آسمان به دنبال آن بود.

8)«....................» انسان را آغاز و انجام همه ی ارزش ها و آرمان ها معرفی می کرد. جواب :  اومانیسم)

9)«................... » از عقلانيتي سخن مي گفت كه پرسش از مبدأ و معاد را به فراموشي سپرده و ارتباط خود را با ماورای طبيعت و متافيزيك قطع كرده بود و نگاه خود را به طبيعت دوخته و حل همه ی مسایل بشر را در اين عالم نويد مي داد.  جواب : روشنگری)

10)نخستين انديشه ی سياسي كه از متن ارزش ها و آرمان هاي جديد مي جوشيد،چه نام داشت؟ جواب : لیبرالیسم)

11)انسجام اجتماعي جديد کشورهای استعمارگر و نظام هاي اقتصادي،سياسي و فرهنگي مربوط به آن،در چه صورتی با چالش-ها و ستيزهاي بنيادين مواجه نمي شد؟ جواب :

 درصورتي كه با حلّ چالش هاي پيشين،پاسخگوي اقتضائات طبيعي،دنيوي،نيازهاي روحي و معنوي آدميان مي بود.)

12)فرهنگ جديد غرب،مسيري را براي حلّ چالش هاي گذشته پيمود كه مسایل و مشكلات جديدي به دنبال آورد

چالش هاي جديد به صورت هاي متفاوتى آشكار مي شود؛ جواب : مانند:

1ـ اقتصادي، سياسى، اجتماعي و فرهنگي                                   5ـ معنوی و دینی

2ـ منطقه اي و فرامنطقه اي                                                         6ـ معرفتی و علمی

3ـ مقطعي و مستمر                                                                    7ـ درون فرهنگی و بین فرهنگی

4ـ خرد و كلان                                                                          8 ـ تمدنی

9ـ ذاتی و عارضی

13)چالش های جدید فرهنگ غرب که مسایل و مشکلات زیادی را ایجاد کرده بود در بسیار از موارد ............... اند. جواب :  متداخل)

14)متفکران غربی در اغلب موارد،کوشیده اند؛بر اساس ................... خود از چالش های جدیدی ایجاد شده در فرهنگ جدید خودشان عبور کنند. جواب : اصول فرهنگی)

15)چالش های ذاتی ریشه در کجا دارند؟ جواب :  در عقايد و ارزش هاي دروني يك فرهنگ و جامعه) ـ پاورقی ص 73

16)چالش های عارضی در اثر ........................ پدید می آیند. جواب : عوامل خارجی)

 چالش فقر و غنا

17)ليبراليسم قرن هجدهم و نوزدهم را .......................... مي نامند. جواب :  ليبراليسم متقدم)

18)رويكرد ليبراليسم متقدم،بیش تر چگونه رویکردی بود؟ جواب :  فردی و اقتصادی)

19)مهم ترین ویژگی های لیبرالیسم متقدم،کدام اند؟ جواب :

1ـ در هم ریختن نظام ارباب ـ رعیتی و ارزش های اجتماعی مربوط به آن.

2ـ رها کردن کشاورزان از بردگی عام و گسترده.

3ـ اجازه مهاجرت دادن به کشاورزان و بردگان و تصمیم گیری درباره ی شیوه ی زندگی خود.

4ـ برداشتن موانع ارزشي و هنجارهاي نظام اخلاقي پيشين از پيش پاي صاحبان ثروت.

5ـ كشاورزان را به صورت كارگراني درآورد كه سرمايه ی وجود خود را در معرض خريد صاحبان ثروت و صنعت قرار مي دادند.

6ـ سرمايه داران آزادانه به استثمار و بهره كشي از بردگان جديدي مي پرداختندكه به حسب ظاهراز همه ی قيد و بندهاي پيشين آزاد شده بودند.

20)نظريه پردازان اقتصاد ليبرال،آزادي فعاليت صاحبان سرمايه را ضامن چه می دانستند؟ جواب :  پیشرفت جامعه)

21)چه کسانی هرنوع مداخله ی دولت را منع مي كردند و حتي كمك به مستمندان را بيهوده مي دانستند؟ جواب :  نظريه پردازان اقتصاد ليبرال)

22)کدام کشور پیشگام در انقلاب صنعتی بود؟ جواب :  انگلستان)

23)این عبارت در نفی حق حیات کسانی که در فقر متولد می شوند؛از کیست؟ جواب :

« انساني كه در دنياي از قبل تملّك شده به دنيا مي آيد،اگر نتواند قدرت خود را از والدينش دريافت كند و اگر جامعه خواهان كار او نباشد،هيچ گونه حقي براي دريافت كم ترين مواد غذايي يا چون و چرا در مورد مقام و موقعيت خود ندارد.در سفره ی گسترده-ی  طبيعت،جايي براي او وجود ندارد،طبيعت حكم به رفتن او مي دهد و خود نيز اين حكم را اجرا مي كند.» ـ  رابرت مالتوس)

24)«...................... »رفاه کارگران را موجب بالا رفتن تولید آن ها و پیدایش مشکلات بعدی می داند. جواب :  ریکاردو از اقتصاددانان کلاسیک)

25)چه عاملی موجب شد تا دولت مردان انگليسي از هر اقدامي براي مقابله با قحطي ايرلند خودداري كند؟ جواب :   حاكميت ليبراليسم اقتصادي)

26)ليبراليسم با تكيه بر شعارآزادي و خصوصاً ...................... ،راه ........... را براي صاحبان ثروت باز كرده و ........... را در عرصة حيات انساني ناديده انگاشته بود. جواب : آزادی اقتصادی ـ استثمار ـ عدالت)

27)نخستين چالش و تضاد كه در بطن كشورهاي غربي شكل گرفت؛چیست؟ جواب :  فقر و غنا)

28)انديشمندان علوم اجتماعي و سياسي در نقد ليبراليسم متقدم،از چه مفاهیمی سخن گفته اند؟ جواب :  از دو مفهوم آزادی مثبت و منفی)

شكل گيري بلوك شرق و غرب

29)برخي از انديشمندان كشورهاي اروپايي،براي حل مشكل فاصله ی فقر و غنا،در چارچوب ...............................نظريه هايي ارائه دادند. جواب :  ارزش ها و آرمان هاي فرهنگ جديد غرب)

30)ماركس در نيمه ی دوم قرن نوزدهم به نقد .......................... پرداخت. جواب :  ليبراليسم اقتصادي)

31)از نظر چه کسی،چالش هاي ساختار اجتماعي نظام سرمايه داري،تنها با يك حركت انقلابي، قابل حل بود؟ جواب :   مارکس)

32)از نظر مارکس،حلّ چالش های ساختار اجتماعی نظام سرمایه داری،تنها چگونه قابل حلّ خواهد بود؟ جواب :  با يك حركت انقلابي)

33) نظام اجتماعي مورد نظر مارکس،چه ویژگی هایی داشت؟ جواب :

1ـ عبور از فردگرایی لیبرالیستی و اقتصاد سرمایه داری.

2ـ از بین بردن مالکیت خصوصی و صورتی سوسیالیستی و کمونیستی پیدا کرد.

34)سوسياليسم و كمونيسم در مقابل .................. قرار دارد. جواب : فردگرایی)

35)سوسياليسم و كمونيسم دو رویکرد ................. هستند. جواب : جامعه گرا)

36)سوسياليسم به ................ معتقد است،ولي مانند سرمايه داري آن را ............. نمي داند. جواب :  مالکیت خصوصی ـ مطلق)

37)«..................»ناظر به انديشه هاي سياسي ماركس است. جواب :  مارکسیسم)

38)ماركس،سوسياليسم را مرحله اي انتقالي براي رسيدن به ............... مي دانست. جواب : کمونیسم)

39)مخالفان نظام سرمايه داري كه تحت عنوان..................... قرار مي گرفتند احزاب و .................. را تشکیل دادند. جواب :  جریان چپ ـ اتحادیه های کمونیستی)

40)در سال 1917 میلادی کدام حزب توانست قدرت را در روسیه به دست گیرد؟ جواب :  حزب کمونیست شوروی)

41)طیّ قرن بیستم،چه جریان هایی بلوک شرق و غرب را شکل داد؟ جواب : کمونیستی ولیبرالیستی)

42)بلوک شرق و غرب،شامل چه کشورهایی می شد؟ جواب :  بلوك شرق شامل روسيه،كشورهاي اروپاي شرقي و چين و بلوك غرب،شامل آمريكا و اروپاي غربي)

43)چه نظام هایی،لیبرالیسم قرن هجدهم،را مورد انتقاد قرار داده بود؟ جواب :  نظام هاي سوسياليستي و ماركسيستي)

44)نظام های سوسیالیستی و مارکسیستی با انتقاد از لیبرالیسم قرن هجدهم،چه شعاری را برای خود قرار می دادند؟ جواب :  عدالت اجتماعي و توزيع مناسب ثروت)

45)عدالت اجتماعي و توزيع مناسب ثروت،شعار کدام نظام های سیاسی بود؟ جواب :  نظام هاي سوسياليستي و ماركسيستي)

46)دو مشکل اساسی نظام های سوسیالیستی و مارکسیستی که عدالت اجتماعی و توزیع مناسب ثروت را شعار خود قرار داده بودند؛چه بود؟ جواب :  از بين رفتن آزادي افراد ـ پيدايش طبقه ی جديد)

47)از بين رفتن آزادي افراد و پيدايش طبقه ی جديد؛دو مشکل اساسی نظام های ................... و .................. بود. جواب :  سوسياليستي ـ ماركسيستي)

48)چالش و نزاع بلوك شرق و غرب در تمام ............... تا فروپاشي بلوك شرق در سال ............. میلادی ادامه یافت. جواب :  قرن بیستم ـ 1991)

49)چالش میان دو بلوک شرق و غرب،به لحاظ سیاسی،چالشی ............... نبود؛بلکه ............................ بود. جواب :  منطقه ای ـ چالش جهانی)

50)آمریکا و شوروی با آن كه از نظر سياسي،اقتصادي و جغرافيايي،در دو بخش متمايز و جدا قرار مي گرفتند، از جهت فرهنگي به ..................... تعلق داشتند؛يعني شرق سياسي نيز در متن ............... قرار داشت. جواب :  فرهنگ واحدی ـ غرب فرهنگی)

51)رويكرد نظري ماركس نسبت به عالم نيز رويكردي ...........،بلكه .................. بود. جواب :  سکولار ـ ماتریالیستی)

52)مارکس با چه چارچوبی به حلّ مسایل اجتماعی جامعه ی خود می پرداخت؟ جواب :  با بنيان هاي نظري فرهنگ غرب)

53)چالش بلوك شرق و غرب از چه نوع چالش هایی است؟ جواب : چالش هاي درون تمدني جهان غرب)

درس10:جنگ ها،بحران ها و تقابل های جهانی

جنگ های جهانی

1)امپراطوری هاى بزرگ،اغلب مرزهاى خود را با .............................. تعيين مى كرده اند. جواب : پيروزى در جنگ)

2)این عبارت از کدام جامعه شناس است؟ جواب :

«فاتحان در گذشته ی تاريخ با غنايم جنگى بر ثروت خود مى افزودند؛ولى با رشد علم تجربى و صنعت،ثروت از طريق غلبه برطبيعت به دست مى آيد.» ـ  آگوست کُنت جامعه شناسی فرانسوی)

3)به چه دلیل،بعد از انقلاب صنعتى،جنگ از قاموس بشرى رخت برمى بندد؟ جواب :

 زیرا با رشد علم تجربى و صنعت،ثروت از طريق غلبه بر طبيعت به دست مى آيد.)

4)از دیدگاه چه کسی،جنگ نمى تواند در فرهنگ و جامعه ی جديد غربى،ريشه داشته باشد و وقوع آن در اين جوامع، امرى عارضى و تحميلى است؟ جواب : آگوست کُنت جامعه شناسی فرانسوی)

5)نیمه ی اول قرن بیستم،خطا بودن نظریه ی ............. درباره ی جنگ،مشخص شد. جواب : آگوست کُنت)

6)چرا در نیمه ی اول قرن بیستم،خطا بودن نظریه ی آگوست کُنت درباره ی جنگ مشخص شد؟ جواب :  زيرا دراين مدت دو جنگ بزرگ جهانى اتفاق افتاد.)

7)دو جنگ جهانی اول و دوم در چه مقطع زمانی رخ داد؟ جواب :

        1ـ  جنگ جهانی اول                1918 ـ  1914

        2ـ جنگ جهانی دوم                1945 ـ  1939

8)کدام جنگ ها،بزرگ ترين جنگ هاى تاريخ بشريت هستند؟ جواب :  دو جنگ جهانی اول و دوم)

9)در جنگ جهانى اول،براى نخستين بار از ..................... استفاده شد و در جنگ دوم،براي اولين بار ............... به كار گرفته شد. جواب : سلاح های شیمیایی ـ بمب اتم)

10)مهم ترين عوامل وقوع دو جنگ جهانی اول و دوم،چیست؟ جواب :  رقابت كشورهاي اروپايي بر سر مناطق استعماري)

11)چرا یکی از مهم ترین دلایل وقوع دو جنگ جهانی اول و دوم،رقابت كشورهاي اروپايي برسرمناطق استعماري بود؟ جواب :  زيرا سرمايه و صنعت نياز به بازارهاي مصرف و نيروي كار ارزان و به بيان هيتلر،نياز به فضاي تنفسي جديد داشت.)

12)دو جنگ اول و دوم با درگيري كشورهاي .............. آغاز شد. جواب :  اروپايي)

13)طرف هاي درگير در دو جنگ جهانی اول و دوم،در قالب کدام ایدئولوژی هایی،رفتار خود را توجیه می کردند؟ جواب :  ناسيوناليستي،ليبراليستي و سوسياليستي)

14)زمينه هاي فرهنگي دو جنگ جهانی اول و دوم ريشه در ................ داشت. جواب :  فرهنگ غرب)

15)جنگ سرد بین دو بلوک شرق و غرب تا چه زمانی ادامه پیدا کرد؟ جواب : تا زمان فروپاشى اتحاد جماهير شوروى)

16)تداوم جنگ سرد،بازار بخش وسيعى از اقتصاد كشورهاى صنعتى يعنى اقتصاد ..................... را گرم می کرد. جواب :  وابسته به تسلیحات نظامی)

17)نظريه ی جنگ تمدن ها،مربوط به کدام یک از متفکران معاصر است؟ جواب :  هانتینگتون)

18)نظريه ی جنگ تمدن هاى هانتينگتون چگونه نظريه اى بود؟ جواب :  عمليات نظامى قدرت هاى غربى را در قبال مقاومت هاى كشورهاى غيرغربى توجيه مى كرد.)

بحران هاى اقتصادى

19)در يك بحران اقتصادی،قدرت خرید مردم چگونه می شود؟ جواب :

 قدرت خريد مردم و مصرف كنندگان به شدت كاهش مى يابد.)

20)مهم ترین ویژگی ها و مشخصات بحران های اقتصادی:

1ـ کاهش شدید قدرت خريد مردم و مصرف كنندگان

2ـ از دست دادن بازار فروش توسط تولیدکنندگان

3ـ تعطیلی کارخانه ها و بی کار شدن کارگران

4ـ نامتعادل شدن سيستم عرضه و تقاضا و از بین رفتن بازار مصرف

21)چالش هاى اجتماعى مربوط به بحران اقتصادى با چالش هاى مربوط به مسأله ی فقر و غنا از چه جهاتی با هم اشتراک  دارند؟ جواب : از اين جهت كه هردو هويت اقتصادى دارند،مشترك ا ند،ولى تفاوت هايى با يك ديگر دارند.)

22)تفاوت چالش فقر و غنا با چالش های مربوط به بحران های اقتصادی،چیست؟ جواب :

 چالش فقر و غنا چالشى مستمر در نظام سرمايه دارى غربى ولی چالش هاى مربوط به بحران هاى اقتصادى،اغلب دوره اى و مقطعى است.)

23)نخستين بحران اقتصادى در چه سالی و در کدام کشور رخ داد؟ 1820 جواب :  میلادی در انگلستان)

24)مهم ترین بحران اقتصادی،در چه فاصله ی زمانی و با چه مشخصاتی رخ داد؟ جواب :

الف:در فاصله ی بين دو جنگ اول و دوم در سال هاى 1933 ـ 1929

ب: 40 میلیون کارگر بیکار

پ:هزاران مؤسسه ورشکست

ت:زيان اقتصادى ناشى از آن كم تر از زيان اقتصادى جنگ اول جهانى نبود.

25)بحران اقتصادى اخير،از چه سالی شروع شده است؟ جواب : 2008 میلادی)

26)تفاوت آسيب هاى مربوط به فقر و غنا با آسيب هاى مربوط به بحران اجتماعى،چیست؟ جواب :

 آسيب هاى مربوط به فقر و غنا همواره متوجه قشر فقير و ضعيف جامعه است،ولى آسيب هاى مربوط به بحران اجتماعى مجموعه ی نظام اجتماعي را در بر مى گيرد.)

27)يك بحران اقتصادى در صورتى كه كنترل نشود می تواند به .......................... منجر شود. جواب :  فروپاشى نظام هاى سياسى)

28)بحران هاى اقتصادى در دوره هاى نخستين به ............... محدود مى شد و از عوامل ........... آن ها اثر مى پذيرفت. جواب :  کشورهای غربی ـ داخلی)

29)چه عواملی موجب شد تا بحران های منطقه ای به سرعت آثار و پيامدهاى جهانى خود را آشكار سازند؟ جواب :  با شكل گيرى اقتصاد جهانى و كاهش اهميت مرزهاى سياسى و جغرافيايى)

شمال و جنوب

30)از تقابل كشورهاي غني و فقير به تقابل ..................... یاد می شود. جواب : شمال و جنوب)

31)به چه دلیل،از تقابل كشورهاي غني و فقير به تقابل شمال و جنوب ياد مي شود؟ جواب :

 به دليل اين كه بيش تر كشورهاي صنعتي و ثروتمند در نيمكره ی شمالي زمين و اغلب كشورهاي نيمكره ی جنوبي كشورهاي فقيرند.)

32)شمال و جنوب،بعد از .................. بيش تر به كار برده شد. جواب :  جنگ جهاني دوم)

33)چرا عبارت شمال و جنوب،بعد از جنگ جهاني دوم بيش تر به كار برده شد؟ جواب :

 زيرا برخي از انديشمندان معتقد بودند كه چالش بلوك شرق و غرب چالش اصلي نيست؛بلكه چالش اصلي چالش بين كشورهاي غني و فقير است.)

34)در مورد چالش های اقتصادی در نظام جهانی،برخی از اندیشمندان چه نظری دارند؟ جواب :

 برخي از انديشمندان معتقد بودند كه چالش بلوك شرق و غرب چالش اصلي نيست؛بلكه چالش اصلي چالش بين كشورهاي غني و فقير است.)

35)اصطلاحات سياسي مشابه ديگري براي اشاره به چالش بين كشورهاي غني و فقير وجود دارد؛آن ها کدام اند؟ جواب :  جهان اول،دوم و جهان سوم،كشورهاي توسعه يافته و عقب مانده،مركز و پيرامون،استعمارگر و استعمار زده)

36)  جهان اول    همان     كشورهاي سرمايه داري بلوك غرب 

          جهان دوم    همان      كشورهايي كه در كانون بلوك شرق

         جهان سوم      همان      كشورهاي ديگري كه خارج از اين دو بلوك قرار داشته و تحت نفوذ آن ها واقع مي شدند.

37)از كشورهاي صنعتي و ثروتمند با عنوان .......................... نيز ياد مي شود و به كشورهاى ديگر هنگامي كه با آن ها مقايسه مى شوند،كشورهاي عقب مانده، توسعه نيافته يا ......................... مي گويند. جواب :  کشورهای توسعه یافته ـ درحال توسعه)

38)اصطلاحات کشورهای توسعه یافته،عقب مانده،توسعه نیافته یا در حال توسعه،به چه نکته ای اشاره دارد؟ جواب :  كشورهاي توسعه يافته الگوي كشورهاي ديگرند و بايد مسير آن ها را ادامه دهند.)

39)اصطلاح مركز و پيرامون به چه نقشی اشاره دارد؟ جواب :  به نقش مركزي كشورهاي ثروتمند و صنعتي)

40)اصطلاح مركز و پيرامون،چه کسانی به کار می برند؟ جواب : معتقدند،كشورهاي پيراموني به سبب نوع عملكرد كشورهاي مركزي،در موقعيتي فقيرانه قرار مي گيرند.)

41)بر اساس نظریه مرکز و پیرامون جوامع غربي،چالش هاي دروني خود را از طريق ....................كشورهاي .............. حل مي كنند. جواب :  استثمار اقتصادي ـ غیرغربی)

42)به چه علت بر مبنای نظریه مرکز و پیرامون،جوامع غربي،چالش هاي دروني خود را از طريق استثمار اقتصادی کشورهای غیرغربی حل می کنند؟ جواب :  زيرا آن ها با ثروتي كه از كشورهاي پيراموني به دست مي آورند،سطح عمومي رفاه را براي كارگران و اقشار ضعيف جوامع غربي تأمين مي كنند و مشكلات حادّ دروني را به بيرون از مرزهاي خود انتقال مى دهند.)

43)کشورهای مرکزی و توسعه یافته،بحران هاي اقتصادي،جنگ ها و جبهه  بندي هاي دروني خود را چگونه مدیریت می کنند؟ جواب : با سرمايه گذاري هاي مشترك و معاهدات بين المللي)

44)اصطلاح استعمارگر و استعمار زده را نسبت به كشورهاي غني و فقير،چه كساني به كار می برند؟ جواب :  کسانی كه چالش و نزاع بين اين دو دسته كشور را به ابعاد اقتصادي محدود نمي كنند و به ابعاد فرهنگي آن نيز نظر دارند.)

45)کسانی که در کاربرد اصطلاح استعمارگر و استعمار زده،علاوه بر ابعاد اقتصادی،به ابعاد فرهنگی نیز نظر دارند؛ مشکل اساسی کشورهای فقیر را در چه می دانند؟ جواب :  خودباختگي فرهنگي و الگوپذيري مقلّدانه آن ها از كشورهاي صنعتي)

46)تقابل شمال و جنوب................... است. جواب :  تقابلي جهاني)

47)اگر چالش های مربوط به تقابل شمال و جنوب،فعال شوند؛چه اتفاقی در کشورهای غربی خواهد افتاد؟ جواب :  بسياري از چالش هاي دروني كشورهاي غربي،ديگربار فعّال خواهند شد.)ـ   مفهوم:آتش زیرخاکستر)