نكته هايي درباره ارتقاي شغلي

تدوين و ترجمه: حجت الله مهرياري

هر فردي كه در سازماني يا موسسه اي مشغول به كار مي شود، پس از كسب تجربه و دستيابي به مهارتهاي شغلي، به فكر ارتقاي شغل و پيمودن مراحل ترقي سازماني مي افتد. اگر كسي داراي مهارتها و تجارب لازم براي انجام كاري يا هدايت گروه است، چرا براي ارتقاي شغل تلاش نكند؟ در سازمانهاي كنوني بخصوص سازمانهاي بزرگ، فقط انجام كار و تلاش زياد در انجام وظايف، براي پيشرفت و ترقي در مراحل كاري و گرفتن مزاياي سازماني كفايت نمي كند، بلكه مديران نيز بايد به اين درك و دريافت از عملكرد و رفتار شاغل برسند كه او فردي شاخص، فعال و برجسته در كار خويش است و استحقاق رشد و ترقي سازماني را دارد.
اگرچه گويايي و صداي كار و عمل، از بيان و شرح و توضيح درباره كار، قوي‌تر است و طبق مفهوم كلي ضرب‌المثل فارسي «دو صد گفته چون نيم كردار نيست»، ممكن است كارگر يا كارمند شاغل پيش خود فكر كند كه انجام وظايف به صورت كارا و كارآمد، خود به خود گويايي لازم را براي همه مديران و سرپرستان دارد، ولي تجربه نشان داده است كه در همه موارد اين تفكر صحيح نيست. شاغل نيز بايد درجهت معرفي بهتر كارايي و كارآمدي خود براي ترقي و دستيابي به اهداف موردنظر دركارراهه شغلي، بعضي فعاليتها و تلاشهاي غيركاري نيز انجام دهد.
هر شاغلي با مشخص كردن اهداف خود و تلاش براي ارتباطات بهتر سازماني و بخصوص تعيين موقعيت و جايگاهي كه فرد تصميم دارد به آن برسد، مي تواند سعي و تلاش كند تا تاييديه سرپرست يا مدير خود را اخذ كند. به هرحال براي حصول ترقي در مسير شغل چند نكته مهم وجود دارد كه به نظر مي رسد دانستن آن براي هر فردي كه طالب ارتقاي شغلي است، ضرورت داشته باشد:

خودارزيابي
هر فرد قبل از آنكه در فكر كسب مزايا و يا ارتقاي شغلي خود بيــــافتد، لازم است به دانش، مهارت و تــــواناييهاي حرفه اي خود نظري صــادقانه كــند و درحقيقت يك خودارزيابي واقع بينانه انجام دهد. آيا مهارتهاي لازم براي انجـــام نقشي مهمتر را دارم؟ اگر جواب صادقــــانه مثبت است، براي كسب و توسعه دانش و معلــومات پايه اي و مهارت كاري و حفظ روند صنعتي و سازماني چه اقداماتي انجام داده ام؟
به هرحال اگر طالب پست سرپرستي و هدايت افراد هستيم بايستي قبلا در چند موضوع كاري از جمله مديريت زمان يا واگذاري كار به ديگران و تقسيم و تفويض وظايف به ديگران، مهارتها و تجارب لازم را كسب كرده باشيم. با اينگونه ارزيابيها شايد به اين نتيجه برسيم كه مثلا آمادگي لازم براي پذيرش نقش مديريت يا سرپرستي را نداريم.
خواهان ايجاد تغيير در زندگي كاري بودن
براي آنكه تغييري در مراحل كار و مسير شغلي خود ايجاد كنيد، لازم است داوطلبانه متقاضي افزايش مهارتهاي خود باشيد. مراقب افزايش فعاليتهاي سازماني، پروژه هاي جديد و موضوعاتي باشيد كه افراد ديگر تمايلي به انجام آن ندارند.

مشكل گشابودن و نه مشكل آفريني
هر كسي مي تواند در سازمان خود مشكلات را پيدا كند. تجربه مي گويد اگر شما هم به دنبال مشكلات نباشيد، مشكل شما را مي يابد. مهارت بررسي و تجزيه و تحليل مسائل و مشكلات سازماني را در خود تكامل دهيد و از آن به عنوان فرصتي براي توسعه و پيشرفت شغلي استفاده كنيد.

پذيرش و پيش بيني تشديد چالش كاري
براي برعهده گرفتن كار جديد اگر چه ظاهرا نامناسب و مخاطره آور باشد، داوطلب شويد. در پاره اي موارد، پذيرش پيشنهاد چنين وظايفي بهترين فرصت براي نشان دادن قابليتهاي يك فرد است. گاهي اوقات سرپرست از همكار خود مي خواهد كه در موضوعي مهم، وي را ياري دهد، درحالي كه كس ديگري تمايل به چنين همكاري ندارد. در چنين مواردي موقعيت خوبي براي نشان دادن قابليت هدايت و رهبري ايجادشده و سكوي مناسبي براي ارائه نظرات فردي وجود دارد.

افزايش شناخت از خود
علاقه مندي و تمايل خود را به فعاليتهاي شركت و سازمان خود با مشاركت مستمر در مباحث كاري نشان دهيد. قبل از شركت در جلسه يا بحث، موارد و مطالب موردبحث در جلسه را بررسي كنيد و چند نكته بااهميت درباره مسائل اساسي دردست داشته باشيد.

انجام فعاليتهاي داوطلبانه
انجام فعاليتهاي داوطلبانه شيوه ديگري براي ايجاد زمينه ارتقاي شغلي در محيط كار است و بدينوسيله مي توانيد دانش و ارزش كاري خود را در سازمان به ديگران نشان دهيد. به خاطر داشته باشيد كه وقتي دركارها حالت داوطلبانه داريد احتمالا به اين نتيجه هم مي رسيد كه داراي مهارتهاي ديگر و قدرت حل مشكلات هستيد.

تهيه و تنظيم كارنامه عملكرد
در پاره اي موارد مديران و افرادي كه درباره تخصيص مزايا، توزيع كارانه، ارتقاي ساليانه، تغييرات سازماني و واگذاري مسئوليتهاي جديد، تصميم مي گيرند، ممكن است درباره عملكرد يا ارزشهاي كاري شما اطلاع موثق و دقيقي نداشته باشند، يا حتي احتمال دارد اطلاعات متناقضي هم به اين افراد گزارش شود كه در تصميمات آنها اثر بگذارد. بنابراين براي آنكه بتوانيد در چنين مواردي از حقوق خود دفاع كنيد و براي اثبات واقعيتها، تهيه و تنظيم يك كارنامه عملكرد شخصي ضرورت دارد و كمك شاياني در احقاق سازماني در موقعيتهاي متفاوت مي كند.

پذيرش اقبال
وقتي مسئول يا مديري انجام كاري برجسته يا انجام يك پروژه را به شما پيشنهاد كند، شما چه واكنشي خواهيد داشت؟ اگر نسبت به اين پيشنهاد بي تفاوت باشيد يا جواب رد دهيد، درحقيقت دري را به روي خود بسته ايد. بهتر آن است كه به اينگونه پيشنهادها با تفكر و تعقل لازم پاسخ دهيد و اگر كار و وظيفه واگذار شده قبلي، درحال انجام يا اتمام است، به پيشنهاد جديد پاسخ مثبت دهيد. در مواردي كه پيشنهاد سمت و موقعيت جديد حاصل تلاش خود شما نيست بايستي مراقب عكس العملهاي اطرافيان باشيد چون پذيرش اينگونه پيشنهادها موجب ايجاد تنش ناخواسته در همكاران و همرديفان مي شود.

خواسته خود را اعلام كنيد
در بعضي موارد يك فرد در سازمان فرصت ارتقاي شغلي را از دست مي دهد، چون تصميم گيرندگان درباره ارتقاي شغلي يا واگذاري سمت جديد، اطلاعي از خواسته آن فرد نداشته اند. بنابراين لازم است در فرصتهاي مناسب موضوع علاقه مندي به ارتقاي شغلي را با سرپرست، مدير يا هماهنگ كننده گروه خود در ميان بگذاريد.

تمركز بر ارتقاي شغلي
براي حصول به هدف ترقي در سازمان، تلاش مضاعف و متوسل شدن به شيوه ها و ابزارهايي علاوه بر انجام وظايف روزمره، نياز دارد. يكي از اين ابزارها عضويت در كميته هاي كاري مختلف است. زيرا بدينوسيله مديران سازمان متوجه مي شوند كه اولا فردي پرتلاش هستيد و دوم اينكه به ايجاد تغيير در دوره كاري خود علاقه داريد.
همچنين سعي كنيد به عضويت گروههاي حرفه اي و تخصصي درآييد. انجمنها و گروههاي حرفه اي، مسير مناسبي براي توسعه مهارتهاي حرفه اي و كاري است. صرف عضويت كافي نيست، بلكه مشاركت فعال در كارهاي گروهي و فعاليتهاي خلاق و كسب و توسعه اين مهارتها نيز لازم است.
در انجمنها و موسسات حرفه اي عضو شويد و سازمان خود را نيز از اين عضويت مطلع سازيد، تا آثار اين اقدام در واحدهاي مختلف سازمان انعكاس يابد تا بدينوسيله و انجام ساير اقدامات موضوع تمركز بر ترقي سازماني و حصول به هدف، محقق شود.

_ تدوين و ترجمه: حجت الله مهرياري

كارشناس ارشد مديريت با گرايش سيستم‌ها از دانشگاه تهران